Şirket veya Kooperatifler Hakkında Yanlış Bilgi Verme Suçu Nedir? (TCK 164)

Şirket veya kooperatifler hakkında yanlış bilgi verme suçu; şirket ya da kooperatif organlarında görev alan kişilerin, kurucuların, yöneticilerin veya temsilcilerin kamuya ya da genel kurula kasten gerçeğe aykırı bilgiler sunarak ilgili kişilerin zararına neden olmalarıyla oluşur. Bu suç, özgü nitelikli bir suçtur ve yalnızca kanunda belirtilen kişiler tarafından işlenebilir.

TCK 164’ün Düzenleme Alanı

TCK m.164, “Malvarlığına Karşı Suçlar” başlığı altında yer almakta olup, bu düzenleme ile şirket veya kooperatifler hakkında gerçeğe aykırı bilgi verilmesi sonucu üçüncü kişilerin malvarlıklarının zarara uğraması önlenmek istenmiştir. Kanun koyucu, ekonomik düzenin güvenilirliğini korumak amacıyla bu fiili cezalandırmıştır.

Fail ve Beyanların Niteliği

Kamuya veya genel kurula yapılan beyanların, şirketin ya da kooperatifin kurucuları, yöneticileri, temsilcileri veya yetkilileri tarafından yapılmış olması gerekir. Örneğin, kooperatif çalışanının basına yanlış bilgi vermesi halinde suç oluşmaz; zira çalışanlar TCK m.164 kapsamında fail olarak kabul edilmemektedir.

Kamuya Yapılan Beyan Kavramı

“Kamuya yapılan beyanlar” ifadesi; basın, yayın veya posta yoluyla prospektüs gönderilmesi gibi, belirli olmayan kişi gruplarına hitap eden açıklamaları kapsar. Bu kapsamda:

• Gerçeğe aykırı bilançoların düzenlenmesi,
• Gerçek olmayan kârlardan söz edilmesi,
• Genel kurula sunulan raporlarda yanlış bilgilere yer verilmesi,

bu suçun oluşumuna yol açabilir. Ancak bu bilgilerin bilinçli olarak yanlış şekilde sunulması gerekmektedir. Suçun oluşması için failin bir menfaat elde etmesi veya zarar doğması şart değildir. Kanun koyucu burada, şirket ve kooperatiflerin yönetiminde dürüstlük, güven ve iyi niyet ilkelerini koruma amacını taşımaktadır.

TCK m.164’ün kapsamına, sermayesi hisse senedine bölünmüş kamu iktisadi teşebbüsleri ve benzeri kurumlar da girmektedir.

---

Şirket veya Kooperatifler Hakkında Yanlış Bilgi Verme Suçunun Cezası (TCK 164)

Bu suçun cezası, failin sıfatına ve beyanın niteliğine göre belirlenmiştir.

Bir şirket veya kooperatifin kurucu, ortak, idareci, müdür, temsilci, yönetim veya denetim kurulu üyesi ya da tasfiye memuru, kamuya yaptığı açıklamalarda veya genel kurula sunduğu rapor ve önerilerde, ilgililerin zararına yol açabilecek şekilde gerçeğe aykırı önemli bilgiler verirse veya verilmesini sağlarsa, altı aydan üç yıla kadar hapis veya bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır (TCK m.164).

---

Adlî Para Cezası, Erteleme ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması

Adlî Para Cezasına Çevirme

Hapis cezası yerine adlî para cezası uygulanabilir. Bu yaptırım, suçun niteliği, failin geçmişi ve olayın özelliklerine göre mahkeme tarafından değerlendirilmektedir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

HAGB, sanık hakkında verilen hükmün belirli bir denetim süresince sonuç doğurmamasını ve koşullar yerine getirildiğinde davanın düşmesini sağlayan bir ceza muhakemesi kurumudur. Bu suç yönünden hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir.

Ceza Ertelemesi

Ceza ertelenmesi, mahkeme tarafından verilen hapis cezasının infaz edilmemesi, failin belli şartlara bağlı olarak serbest bırakılması anlamına gelir. TCK 164 kapsamında verilen hapis cezaları da ertelenebilir.

---

Şirket veya Kooperatifler Hakkında Yanlış Bilgi Verme Suçunda Şikayet, Zamanaşımı ve Uzlaşma

Uzlaşma

Bu suç, yalnızca TCK m.167’de belirtilen kişiler aleyhine işlendiğinde uzlaşmaya tabidir. Diğer durumlarda uzlaşma hükümleri uygulanmaz.

Şikayet

TCK m.167 kapsamındaki kişiler aleyhine işlendiğinde suç şikayete tabidir. Diğer hallerde ise savcılık tarafından resen soruşturma yürütülür. Şikayet hakkı, dava zamanaşımı süresi içinde kullanılmalıdır. Şikayetten vazgeçme, ceza davasının düşmesine neden olur.

Dava Zamanaşımı

Bu suç için öngörülen olağan dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Bu süre, suçun işlendiği tarihten itibaren başlar. Süre dolduğunda ceza davası düşer.

---

Görevli Mahkeme

Şirket veya kooperatifler hakkında yanlış bilgi verme suçu davalarında Asliye Ceza Mahkemesi görevlidir. Bu mahkeme, suçun unsurlarını değerlendirerek hüküm kurar.

---

Şirket veya Kooperatifler Hakkında Yanlış Bilgi Verme Suçu Yargıtay Kararı

Bir Kimsenin Ünvanını Kullanarak Şirket Hakkında Yanlış Bilgi Verilmesi

Somut olayda; sanıkların, Çukurdere Madencilik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin anonim şirkete dönüştürülmesi sürecinde, katılanın bilgisi ve rızası dışında onun ismini denetçi olarak sözleşmeye yazdıkları tespit edilmiştir. Şirketin yönetim kurulu kararının 03/08/2009 tarihinde Ticaret Sicil Gazetesi’nde tescil ve ilan edildiği, ardından 09/10/2009 tarihli yeni kararla denetçi değişikliği yapıldığı ve bu kararın 16/10/2009 tarihinde ilan edildiği belirlenmiştir.

Katılanın Anayasa Mahkemesi üyesi olduğu ve başka bir görev alamayacağı açık olmasına rağmen, sanıkların katılanı denetçi olarak göstermeleri TCK m.164 kapsamında suçun unsurlarını oluşturmuştur.

Sanıkların, işlemlerin şirket avukatı tarafından yapıldığını ileri sürmeleri inandırıcı bulunmamış; tanık ifadeleri, ana sözleşmenin sanıklara gösterilerek onaylarının alındığını ortaya koymuştur. Yargıtay 15. Ceza Dairesi, sanıkların katılanın adını izinsiz kullanarak şirket hakkında yanlış bilgi verme suçunu işlediklerine hükmetmiştir (Yargıtay 15. Ceza Dairesi, 2015/30330 K.).

---