HMGS Ders Notları

HMGS Ticaret Hukuku: Anonim ve Limited Şirketlerde Temel Esaslar (TTK m.329-644)

Gökhan Yağmur·19 Kasım 2026·6 dk okuma
İçindekiler
  1. Sermaye Şirketi Kavramı ve Ortak Özellikler
  2. Anonim Şirket (TTK m.329 vd.)
  3. Tanım ve Kuruluş
  4. Sermaye
  5. Organlar
  6. Limited Şirket (TTK m.573 vd.)
  7. Tanım ve Kuruluş
  8. Sermaye
  9. Organlar
  10. Pay Devri — En Çok Tuzak Kurulan Nokta
  11. Sık Karıştırılan Ayrımlar
  12. Ticaret Hukukunun Diğer Konularıyla İlişki
  13. Özet Liste
  14. Örnek Sorular

Kısa cevap: Anonim ve limited şirket, TTK'daki iki sermaye şirketidir; her ikisinde de ortakların sorumluluğu kural olarak koydukları sermaye ile sınırlıdır. Temel farklar asgari sermaye tutarı, pay devrinin şekli, organ yapısı ve ortağın kamu borçlarından sorumluluğunda toplanır. HMGS'de sorular tam bu ayrımlardan ve asgari sayı/tutar/süre eşiklerinden gelir.

Sermaye Şirketi Kavramı ve Ortak Özellikler

Anonim şirket (AŞ) ile limited şirket (LŞ) birer sermaye şirketidir. Her ikisi de ticaret şirketidir ve tüzel kişiliği ticaret siciline tescille kazanır (TTK m.355, m.588). Ortağın kişisel özellikleri değil getirdiği sermaye önemlidir; bu nedenle kural olarak ortak, şirket borçlarından kişisel malvarlığıyla sorumlu olmaz — sorumluluk şirket tüzel kişiliğine aittir.

Bu genel kuralın en kritik istisnası limited şirkette görülür: Ortak, şirketten tahsil edilemeyen kamu borçlarından (vergi, SGK primi) sermaye payı oranında kişisel malvarlığıyla doğrudan sorumlu tutulabilir (6183 sayılı Kanun m.35). Anonim şirkette pay sahibi bu sorumluluğu taşımaz; AŞ'de kamu borcundan sorumluluk esas olarak kanuni temsilci sıfatıyla yönetim kurulu üyelerine yüklenir (6183 sayılı Kanun mük. m.35). HMGS'de en çok tuzak kurulan nokta budur.

Anonim Şirket (TTK m.329 vd.)

Tanım ve Kuruluş

Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından yalnızca malvarlığıyla sorumlu bulunan şirkettir (TTK m.329). Tek kişiyle (tek pay sahibiyle) kurulabilir; ortak sayısında üst sınır yoktur. Kuruluş, esas sözleşmenin yazılı olması ve kurucuların imzalarının noterce onaylanması ya da ticaret sicil müdürü yahut yardımcısı huzurunda imzalanması ile başlar (TTK m.339).

Sermaye

  • Esas sermaye sisteminde asgari esas sermaye 250.000 TL'dir (TTK m.332; 2024 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla artırılmıştır).
  • Kayıtlı sermaye sistemini benimseyen halka açık olmayan AŞ'lerde başlangıç sermayesi 500.000 TL'den az olamaz.
  • Nakdî sermayenin %25'i tescilden önce, kalanı tescili izleyen 24 ay içinde ödenir (TTK m.344).

Not: Asgari sermaye tutarları Cumhurbaşkanı kararıyla değişebilen rakamlardır; sınavda bu eşiklerin güncel hâli esas alınır. Güncel tutar için ÖSYM kaynak mevzuatını ve resmî duyuruları kontrol edin.

Organlar

AŞ'nin iki zorunlu organı vardır:

  • Genel kurul: En üst karar organı. Esas sözleşme değişikliği, organ seçimi, finansal tabloların onayı gibi devredilemez yetkileri vardır (TTK m.408).
  • Yönetim kurulu: Yönetim ve temsil organı. Bir veya daha fazla kişiden oluşabilir (TTK m.359); üye tüzel kişi de olabilir (tüzel kişi adına bir gerçek kişi tescil ve ilan edilir). Üyenin pay sahibi olması şart değildir.

Pay devri AŞ'de kural olarak serbesttir. Nama yazılı payların devri, pay senedinin zilyetliğinin geçirilmesi ve ciro ya da yazılı devir beyanı ile; hamiline yazılı payların devri zilyetliğin geçirilmesi (teslim) ile olur (TTK m.489-490). Bu ayrım kıymetli evrak konusuyla iç içedir; kıymetli evrak ve kambiyo senetleri notlarıyla birlikte çalışmak isabetli olur.

Limited Şirket (TTK m.573 vd.)

Tanım ve Kuruluş

Limited şirket, bir veya daha çok gerçek/tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulan; esas sermayesi belirli olup esas sermaye paylarının toplamından oluşan şirkettir (TTK m.573). Tek ortakla kurulabilir.

En kritik HMGS verisi: Limited şirkette ortak sayısı 50'yi aşamaz (TTK m.574). Anonim şirkette böyle bir üst sınır yoktur — bu, iki tür arasındaki en sık sorulan ayrımdır.

Sermaye

  • Asgari esas sermaye 50.000 TL'dir (TTK m.580; 2024 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla artırılmıştır).
  • Her esas sermaye payının itibari değeri en az 25 TL olur (TTK m.583).
  • LŞ'de kayıtlı sermaye sistemi uygulanmaz.

Organlar

  • Genel kurul: En üst karar organı; esas sözleşme değişikliği, müdürlerin seçimi gibi devredilemez yetkileri vardır (TTK m.616).
  • Müdür(ler): Yönetim ve temsil organı (TTK m.623). Şirketin yönetimi ve temsili esas sözleşmeyle düzenlenir. En az bir ortağın şirketi yönetim ve temsile yetkili olması zorunludur (özden organ ilkesi). Ortak olmayan kişiler de müdür olarak atanabilir; ancak müdürlerden en az birinin ortak olması gerekir.

Pay Devri — En Çok Tuzak Kurulan Nokta

Limited şirkette esas sermaye payının devri yazılı ve imzaları noterce onaylı devir sözleşmesiyle yapılır (TTK m.595). Ayrıca kural olarak genel kurulun onayı gerekir; esas sözleşmede aksi öngörülebilir (onay şartı kaldırılabilir) veya devir tamamen yasaklanabilir. Genel kurul, haklı sebep göstermeksizin onayı reddedebilir. Devrin ve devredenin adının sicile tescili açıklayıcıdır. Anonim şirkette pay devri çok daha kolay ve şekle bağlı olmadığından, bu zorluk LŞ'yi kişisel unsurun ağır bastığı bir sermaye şirketi hâline getirir.

Sık Karıştırılan Ayrımlar

HMGS'de puanı belirleyen eşik bilgiler şunlardır:

  • Asgari sermaye: AŞ 250.000 TL (kayıtlı sermayede 500.000 TL) / LŞ 50.000 TL — güncel tutarlar esas alınır.
  • Ortak sayısı üst sınırı: AŞ'de yok / LŞ'de en çok 50.
  • Yönetim organı: AŞ → yönetim kurulu (üye pay sahibi olmak zorunda değil) / LŞ → müdürler (en az bir müdür ortak olmalı).
  • Kamu borcundan ortağın sorumluluğu: AŞ pay sahibi sorumlu değil / LŞ ortağı payı oranında sorumlu.
  • Pay devrinin şekli: AŞ'de serbest ve kolay / LŞ'de noter onaylı sözleşme + kural olarak genel kurul onayı.
  • Payın niteliği: AŞ'de pay, senede (nama/hamiline) bağlanabilir / LŞ'de pay senedi düzenlenebilir ancak ispat aracı veya nama yazılı senet niteliğindedir, kıymetli evrak gibi tedavül/devir kolaylığı sağlamaz.

Bir diğer klasik ayrım sorumluluk cümlesinde gizlidir: Her iki şirkette de ortak, şirkete karşı yalnızca taahhüt ettiği sermaye borcu ile yükümlüdür; şirketin özel hukuk borçlarından üçüncü kişilere karşı ortak sorumlu değildir. Bu kuralı kamu borcu istisnasıyla karıştırmayın.

Ticaret Hukukunun Diğer Konularıyla İlişki

Şirketler hukuku, tacir kavramı üzerine oturur: her ticaret şirketi tacir sayılır. Bu bağlantıyı kurmak için ticari işletme ve tacir kavramı notunu birlikte çalışmak faydalı olur. Konunun tamamını denemek için Ticaret Hukuku HMGS deneme sınavını çözmenizi, farklı dersleri taramak için de ücretsiz HMGS deneme sınavlarını ve toplu çalışma için hukuk ders notlarını öneririm.

Özet Liste

  • AŞ ve LŞ sermaye şirketidir; tüzel kişilik tescille kazanılır.
  • Her ikisi de tek kişiyle kurulabilir.
  • AŞ asgari sermaye 250.000 TL; nakdin %25'i tescilden önce, kalanı 24 ay içinde.
  • LŞ asgari sermaye 50.000 TL; pay değeri en az 25 TL; ortak en çok 50.
  • AŞ organları: genel kurul + yönetim kurulu. LŞ organları: genel kurul + müdürler.
  • Kamu borcu: LŞ ortağı payı oranında sorumlu; AŞ'de sorumluluk kanuni temsilcide.
  • Pay devri: AŞ serbest/kolay; LŞ noter onaylı sözleşme + kural olarak genel kurul onayı.

Örnek Sorular

Soru 1. Aşağıdakilerden hangisi anonim şirket ile limited şirket arasındaki farklara ilişkin doğru bir ifadedir?

  • A) Anonim şirkette ortak sayısı en çok 50 olabilir.
  • B) Limited şirkette ortak sayısı en çok 50 olabilir; anonim şirkette üst sınır yoktur.
  • C) Her iki şirket de tek ortakla kurulamaz.
  • D) Limited şirkette pay devri şekle bağlı değildir.
  • E) Anonim şirkette tüzel kişilik esas sözleşmenin imzalanmasıyla kazanılır.

Doğru cevap: B. LŞ'de ortak sayısı en çok 50'dir, AŞ'de üst sınır yoktur. Her iki şirket tek kişiyle kurulabilir (C yanlış), LŞ pay devri noter onaylı sözleşme + kural olarak genel kurul onayı gerektirir (D yanlış), tüzel kişilik tescille kazanılır (E yanlış).

Soru 2. Ödenemeyen kamu borçları (vergi, SGK primi) bakımından ortağın kişisel sorumluluğu aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  • A) Anonim şirkette pay sahibi payı oranında sorumludur.
  • B) Limited şirkette ortak hiçbir şekilde sorumlu değildir.
  • C) Limited şirkette ortak, sermaye payı oranında kişisel malvarlığıyla sorumludur.
  • D) Her iki şirkette de ortak tüm kamu borcundan müteselsilen sorumludur.
  • E) Anonim şirkette kamu borcundan sorumluluk pay sahibine aittir.

Doğru cevap: C. LŞ ortağı kamu borcundan sermaye payı oranında kişisel olarak sorumludur. AŞ pay sahibi bu borçtan sorumlu değildir; AŞ'de sorumluluk kanuni temsilci (yönetim kurulu) üzerindedir (A, E yanlış). B ve D genelleme hatasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Anonim ve limited şirket kaç kişiyle kurulabilir?

Her ikisi de tek kişiyle (tek pay sahibi/tek ortak) kurulabilir. Limited şirkette ortak sayısı en çok 50 olabilirken anonim şirkette üst sınır yoktur.

Anonim şirkette asgari sermaye ne kadardır?

Esas sermaye sisteminde güncel olarak 250.000 TL, kayıtlı sermaye sisteminde ise başlangıç sermayesi en az 500.000 TL'dir. Bu tutarlar Cumhurbaşkanı kararıyla değişebildiğinden sınavda güncel hâli esas alınır.

Limited şirkette pay devri nasıl yapılır?

Esas sermaye payının devri yazılı ve imzaları noterce onaylı bir sözleşmeyle yapılır; kural olarak genel kurulun onayı gerekir. Esas sözleşmede bu onay kaldırılabilir veya devir yasaklanabilir.

Şirket ortağı kamu borçlarından sorumlu mudur?

Limited şirket ortağı, şirketten tahsil edilemeyen vergi ve SGK primi gibi kamu borçlarından sermaye payı oranında kişisel malvarlığıyla sorumludur (6183 sayılı Kanun m.35). Anonim şirkette pay sahibi sorumlu olmaz; sorumluluk kanuni temsilci sıfatıyla yönetim kurulundadır.

Tüzel kişilik ne zaman kazanılır?

Hem anonim hem limited şirket, ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır. Esas sözleşmenin imzalanması tek başına tüzel kişilik doğurmaz.

Bu konu sizi ilgilendiriyor mu?

Kendi durumunuzu yapay zeka asistanına anlatın, size özel yol haritası çıkarsın.

Asistana Sor

İlgili Makaleler