Beş Yıllık Süre Dolmadan Açılan Kira Tespit Davasında Sonraki Dönem İncelemesi ve Bilirkişi İncelemesi: 3. Hukuk Dairesi 2025/4476 K.

3. Hukuk Dairesi         2025/3092 E.  ,  2025/4476 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2018/116 E., 2024/1415

K. Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; ..

İli, ..

İlçesi, ..

Mahallesinde kain dava dışı Tarım ve Orman Bakanlığına tahsis edilen dava konusu 42, 43, 44, 45, 163, 176, 1 81… parsel sayılı taşınmazların narenciye üretme istasyonu olarak kullanılmak üzere davalı şirkete 08.08.2004 başlangıç tarihli ve on yıl süreli olarak kiraya verildiğini, taşınmazın kira bedeli ilk yıl için KDV hariç 40.000.000.000 TL (KırkmilyarTürklirası) olup işletmede bulunan mevcut yapı ve tesisler ile alet, makine ve teçhizat ve sair demirbaşların kiracı kullanımına bırakılacak olanlar için ayrıca kira bedeli alınması hususunun sözleşmede kararlaştırıldığını, muhdesat ve demirbaşların kira bedellerinin belirlenmesi amacıyla tespit talebinde bulunulduğunu, 2006 yılı için belirlenen tutara Tarım-ÜFE oranları uygulanması sonucunda davalı şirketin ödemesi gereken kira bedelinin 191.759,79 TL olarak hesaplandığını, davalının yazışmalara rağmen ödeme yapmadığını ileri sürerek; kira bedelinin vade tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; talep konusu alacağın zamanaşımına uğradığını, kira bedelinin İskenderun Sulh Hukuk Mahkemesinin 2006/184 D. İş sayılı dosyasında verilen bilirkişi raporuna göre belirlendiğini, tespitin kesinleşmediğini, ortada bir kira bedeli bulunmadığını, davacı tarafından da uzun süre kira talep edilmemesinin zımnen davacı yanın alacaklı olmadığını kabul ettiğini gösterdiğini, Hükümetçe kiralanan taşınmazdaki demirbaş için ayrıca bir kira alınmayacağı uygulamasının mevcut olduğunu, kira sözleşmesi yapılırken söz konusu yerde bulunan bina ve sair eklentilerin demirbaş dahi belirlenen somut kira bedeli ile kullanıma sunulduğunun kabul edilmesi gerektiğini, kira sözleşmesine ek madde konulmasının dahi bunun aksini göstermeyeceğini, buna ilişkin talepte bulunulmamasının da hükmün zımnen ilga edildiğini gösterdiğini, taraflar arasında kiralama ilişkisi bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Davanın açıldığı İskenderun

1.

Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.04.2016 tarih ve 2016/381 E., 2016/445 K. sayılı kararıyla, mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine dair verilen kararın Dairece 26.09.2017 tarih ve 2017/14404 E., 2017/12668 K. sayılı ilamla onanması üzerine, dosyanın gönderildiği Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasındaki sözleşmenin (11.) maddesinde kiralanan taşınmazlar üzerindeki muhdesatlar yönünden ayrıca kira bedeli alınacağı belirtildiğine göre muhtesatların da kiralandığının anlaşıldığı, davacı taraf 06.08.2004-06.08.2014 tarihleri arası kira alacağını talep etmiş ise de kira alacaklarının 5 yıllık zaman aşımına tabi olduğu, davalı tarafın bu hususu cevap dilekçesinde ileri sürdüğü, dava açılış tarihi 21.03.2016 olup davacı tarafın kira alacağını talep edebileceği kira süresinin 21.03.2011-06.08.2014 tarihleri arası olduğu, 17.11.2021 tarihli ek bilirkişi raporunda anılan dönem için hesaplanan toplam kira bedelinin 77.940,96 TL olarak tespit edildiği, davalı taraf ek bilirkişi raporunun sunulmasından sonra dosyaya yeni deliller sunmuş ise de, davacı tarafın savunmanın genişletilmesine muvafakatinin bulunmaması karşısında davalının sunduğu savunma ve delillere itibar edilmediği, ayrıca ek bilirkişi raporunda her kira dönemi için kira alacak tutarının ayrı ayrı hesap edilmediği, ancak taraflarca bu hususa ilişkin herhangi bir itiraz olmadığından bunun davalı taraf lehine kazanılmış hak olduğu, kira bedellerinin ödendiğine dair ispat yükü davalı tarafta olup herhangi bir delil sunulmadığı gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, 77.940,96 TL'nin 06.08.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş; karar, taraf vekillerince süresi içinde temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.

Davacı vekili; davalının ödemesi gereken bedelin sözleşme ve mevzuat çerçevesinde belirlendiğini, miktarda herhangi bir fazlalık bulunmadığından kararın talep edilen miktara göre düzeltilerek onanmasına veya kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.

Davalı vekili; davaya konu edilen eşyanın müvekkili şirkete kiralandığına dair bir delil bulunmadığını, davacının kendisine ait mal varlığını ancak ihale yoluyla üçüncü şahıslara kiralayabileceğini, kiralama işlemi ihale açmak suretiyle mümkün olabileceğinden böyle bir ihale açıp açmadığı ve sonuçları hususunda dosyaya bilgi verilmediğinden davanın reddi gerektiğini belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Gerekçe ve Değerlendirme

Uyuşmazlık, ödenmeyen kira alacağının tahsili istemine ilişkindir. Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçeye, hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli bulunduğunun anlaşılmasına göre, taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının ONANMASINA, Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 440. maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

01.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.