Zilyetlik Nedir? Mülkiyet ile Zilyetlik Arasındaki Fark
Günlük hayatta sıkça “ev benim”, “arsa benim”, “araba bende” gibi ifadeler kullanılır. Hukuken ise bu cümlelerin arkasında iki ayrı kavram vardır: mülkiyet ve zilyetlik. Bu iki kavram çoğu zaman örtüşür; ancak çatıştıklarında, uyuşmazlığın yönünü belirleyen şey çoğu zaman zilyetlik olur.
Bu yazı, zilyetliğin ne olduğunu, neden korunduğunu ve mülkiyetle arasındaki farkın neden hayati olduğunu açıklar.
Zilyetlik Nedir?
Zilyetlik, bir eşya üzerinde fiilî hâkimiyet kurmaktır. Yani eşyayı elinde bulundurmak, kullanmak, ondan yararlanmak veya bu imkânı fiilen kontrol edebilmektir. Bunun için tapu, sözleşme ya da resmî belge şart değildir.
Bir evde oturan, bir tarlayı eken, bir dükkânı işleten kişi; hukuken zilyet konumundadır. Zilyetlik, fiilî durumun hukuki adıdır.
Mülkiyet Nedir, Zilyetlikten Nerede Ayrılır?
Mülkiyet, bir eşya üzerinde en geniş aynî hakka sahip olmayı ifade eder. Malik; eşyayı kullanma, yararlanma ve tasarruf etme yetkilerine sahiptir. Ancak bu yetkiler her zaman fiilen kullanılmıyor olabilir.
İşte ayrım burada başlar:
- Mülkiyet → hukuki hak
- Zilyetlik → fiilî hâkimiyet
Bir kişi malik olup zilyet olmayabilir; bir başkası ise zilyet olup malik olmayabilir. Uyuşmazlıklar tam da bu noktada doğar.
Hukuk Zilyetliği Neden Korur?
Hukuk, yalnızca tapu kayıtlarına bakarak düzen kuramaz. Çünkü fiilî durum yok sayılırsa:
- Güç kullanımı artar
- Keyfî müdahaleler teşvik edilir
- Toplumsal düzen zedelenir
Bu nedenle hukuk, “haklı olan sonra ortaya çıksın” diyerek mevcut zilyetliği geçici olarak korur. Zilyetlik koruması, mülkiyetin yerine geçmez; ancak mülkiyet iddiası netleşene kadar denge sağlar.
“Tapu Bende, Çıkarırım” Yaklaşımı Neden Sorunludur?
Uygulamada en sık yapılan hata budur. Bir kişi tapu sahibi olsa bile, zilyedi:
- Zorla çıkarması
- Fiilî müdahaleyle kullanımını engellemesi
- Ani ve ölçüsüz şekilde eşyadan uzaklaştırması
hukuka aykırı sonuçlar doğurabilir. Hukuk, hakkın kendi kendine kullanılması yerine, yargısal yolları öngörür.
Zilyetlik Türleri Neden Önemlidir?
Her zilyetlik aynı değildir. Hukuk, zilyetliğin niteliğine bakar:
- Asıl zilyet – fer’î zilyet ayrımı
- İyi niyetli – kötü niyetli zilyet ayrımı
- Devamlı – geçici fiilî hâkimiyet ayrımı
Bu ayrımlar, özellikle koruma düzeyi ve sorumluluk açısından belirleyicidir.
Zilyet Olmak Hak Kazandırır mı?
Bazı hâllerde evet. Zilyetlik, tek başına mülkiyet sağlamaz; ancak:
- Belirli süreler
- Belirli koşullar
altında mülkiyet kazanımına giden yolu açabilir. Bu nedenle zilyetlik, “önemsiz fiilî durum” olarak görülmez.
Uygulamada En Sık Karıştırılan Nokta
Zilyetliğin, mülkiyetle eş tutulmasıdır. “Yıllardır kullanıyorum, benim” iddiası her zaman doğru değildir; ancak “hiç önemi yok” demek de yanlıştır. Hukuk, zilyetliği ne mutlaklaştırır ne yok sayar.
Sonuç: Eşya Hukukunda Fiilî Durum Göz Ardı Edilmez
Zilyetlik, mülkiyetin gölgesinde kalan tali bir kavram değildir. Eşya hukukunda fiilî hâkimiyet, hukuki değerlendirmenin başlangıç noktalarından biridir. Bir uyuşmazlıkta kimin haklı olduğuna karar verilirken, kimin fiilen hâkim olduğu çoğu zaman belirleyici rol oynar.
Özetle:
Mülkiyet hakkı hukuki güçtür; zilyetlik ise bu gücün hayattaki karşılığıdır.
Önceki makale: Taşınır – Taşınmaz Mal Nedir? Aralarındaki Fark Neden Önemli?
Avukat Gökhan Yağmur Kimdir?
Av. Gökhan Yağmur, İstanbul merkezli olarak faaliyet gösteren, ceza hukuku, aile hukuku, ticaret hukuku ve fikri mülkiyet hukuku alanlarında uzmanlaşmış bir avukattır. Uzun yıllara dayanan mesleki deneyimiyle birlikte yalnızca dava ve uyuşmazlıkların çözümünde değil, aynı zamanda önleyici hukuk danışmanlığı, sözleşme yönetimi ve şirketlere stratejik hukuki destek sunmaktadır.
Ceza yargılamaları, boşanma ve velayet davaları, ticari uyuşmazlıklar ve marka–patent süreçlerinde müvekkillerine etkin savunma ve çözüm odaklı yaklaşımıyla hizmet vermektedir. Ayrıca TÜRKPATENT, USPTO ve EUIPO nezdinde marka tescili ve fikri mülkiyet koruması konularında hem yerli hem de yabancı müvekkillere danışmanlık sağlamaktadır. – Turkey Brand Law
Kurucusu olduğu Hukuk Plus, HukukBankasi.net ve diğer dijital projeleriyle hukuk öğrencileri, stajyer avukatlar ve meslektaşlara yönelik özgün bir ekosistem geliştirmiştir. Bu sayede hukuk bilgisinin paylaşımı, güncel içtihatların takibi ve mesleki dayanışmanın güçlenmesine katkı sunmaktadır.
Av. Gökhan Yağmur, girişimci vizyonu ile yalnızca klasik avukatlık hizmeti sunmakla kalmayıp; marka yönetimi, e-ticaret hukuku, uluslararası şirket danışmanlığı ve dijital hukuk çözümleri alanlarında da fark yaratan çalışmalara imza atmaktadır.
Daha fazla bilgi için:
📌 www.gokhanyagmur.com
📌 www.gokhanyagmur.com.tr
📞 0542 157 06 34
Yolculuk Süresini Hesaplayın
Yakındaki yerler için seyahat süresini ve yol tariflerini görün
