Elatmanın Önlenmesi (Müdahalenin Men’i) Davası Nedir?
Taşınmaz hukukunda “artık tahammül edilemez” noktasına gelmiş uyuşmazlıkların klasik ve en güçlü hukuki aracı, elatmanın önlenmesi (müdahalenin men’i) davasıdır. Bu dava, geçmişte olup biteni cezalandırmak için değil; devam eden veya tekrarlanması muhtemel bir ihlali durdurmak için açılır. Hukukun refleksi nettir: hak ihlali sürüyorsa, durdurulur.
Bu yazı, elatmanın önlenmesi davasının ne olduğunu, hangi durumlarda başvurulduğunu ve sınırlarının nerede çizildiğini açıklar.
Elatmanın Önlenmesi Ne Demektir?
“El atma”, bir kişinin başka birinin taşınmazı üzerinde hukuki dayanağı olmaksızın fiilî veya hukuki müdahalede bulunmasıdır. Bu müdahale:
- Fiziksel olabilir (taşma, işgal, engelleme),
- Dolaylı olabilir (kullanımı zorlaştıran sürekli davranışlar),
- Süreklilik gösterebilir ya da tekrarlanma tehlikesi taşıyabilir.
Elatmanın önlenmesi davası, bu müdahalenin derhâl durdurulmasını hedefler.
Bu Dava Ne Zaman Gündeme Gelir?
Elatmanın önlenmesi davası, özellikle şu hâllerde başvurulan bir yoldur:
- Komşu taşınmaza yapılan fiziki taşmalar,
- Ortak alanların haksız kullanımı,
- Taşınmazın kullanımının fiilen engellenmesi,
- Süreklilik arz eden komşuluk ihlalleri.
Burada önemli olan, ihlalin devam ediyor olmasıdır. Bitmiş ve tekrar etmeyecek bir olay, bu davanın konusu olmaz.
Mülkiyet Şart mı, Zilyetlik Yeterli mi?
Bu davanın en önemli özelliklerinden biri şudur:
Her zaman tapu sahibi olmak şart değildir. Zilyetlik, yani fiilî hâkimiyet, çoğu durumda yeterlidir. Hukuk, fiilî durumu korumayı amaçladığı için:
- Malik,
- Paydaş,
- Zilyet
belirli koşullarda bu davayı açabilir. Kimliğin değil, ihlalin varlığı esastır.
“Zarar Doğmadı” Savunması Geçerli mi?
Hayır. Elatmanın önlenmesi davasında amaç, zararı tazmin etmek değil; ihlali durdurmaktır. Bu nedenle:
- Maddi zarar oluşması şart değildir,
- Müdahalenin hukuka aykırı olması yeterlidir.
Zarar, ayrı bir talep konusudur; bu davanın ön şartı değildir.
Müdahale Nasıl Önlenir?
Mahkeme, müdahalenin niteliğine göre:
- Müdahalenin durdurulmasına,
- Tekrarının önlenmesine,
- Gerekirse eski hâle getirmeye
karar verebilir. Amaç, ihlali ortadan kaldırmak ve yeniden başlamasını engellemektir.
Delil Neden Hayati?
Elatmanın önlenmesi davalarında en kritik unsur somutluktur. İddia edilen müdahale:
- Ne zaman başladı,
- Nasıl gerçekleşiyor,
- Hangi alanı etkiliyor
açık biçimde ortaya konmalıdır. Soyut anlatımlar, bu davanın doğasına uygun değildir. Hukuk, “rahatsızım” değil; “nerede, nasıl” sorusunun cevabını arar.
En Sık Yapılan Yanlışlar
- Müdahale bitmişken dava açmak
- Zarar ispatına odaklanmak
- Müdahaleyi net tarif etmemek
- Başka davalarla bu davayı karıştırmak
Bu hatalar, güçlü bir hukuki aracı etkisiz hâle getirebilir.
Sonuç: Elatmanın Önlenmesi, Hukukun “Dur” Demesidir
Elatmanın önlenmesi davası, taşınmaz hukukunda en temel koruma refleksidir. Hak ihlali sürüyorsa, hukuk bunu görmezden gelmez. Ama bu dava, geçmişi değil; bugünü ve yarını hedef alır.
Özetle:
Elatmanın önlenmesi davası, “haklıyım” demek için değil; ihlali durdurmak için açılır.
Önceki makale: Komşunun Arsasına Taşan Bina, Balkon veya Merdiven: Hangi Müdahale Yolları Var?
Avukat Gökhan Yağmur Kimdir?
Av. Gökhan Yağmur, İstanbul merkezli olarak faaliyet gösteren, ceza hukuku, aile hukuku, ticaret hukuku ve fikri mülkiyet hukuku alanlarında uzmanlaşmış bir avukattır. Uzun yıllara dayanan mesleki deneyimiyle birlikte yalnızca dava ve uyuşmazlıkların çözümünde değil, aynı zamanda önleyici hukuk danışmanlığı, sözleşme yönetimi ve şirketlere stratejik hukuki destek sunmaktadır.
Ceza yargılamaları, boşanma ve velayet davaları, ticari uyuşmazlıklar ve marka–patent süreçlerinde müvekkillerine etkin savunma ve çözüm odaklı yaklaşımıyla hizmet vermektedir. Ayrıca TÜRKPATENT, USPTO ve EUIPO nezdinde marka tescili ve fikri mülkiyet koruması konularında hem yerli hem de yabancı müvekkillere danışmanlık sağlamaktadır. – Turkey Brand Law
Kurucusu olduğu Hukuk Plus, HukukBankasi.net ve diğer dijital projeleriyle hukuk öğrencileri, stajyer avukatlar ve meslektaşlara yönelik özgün bir ekosistem geliştirmiştir. Bu sayede hukuk bilgisinin paylaşımı, güncel içtihatların takibi ve mesleki dayanışmanın güçlenmesine katkı sunmaktadır.
Av. Gökhan Yağmur, girişimci vizyonu ile yalnızca klasik avukatlık hizmeti sunmakla kalmayıp; marka yönetimi, e-ticaret hukuku, uluslararası şirket danışmanlığı ve dijital hukuk çözümleri alanlarında da fark yaratan çalışmalara imza atmaktadır.
Daha fazla bilgi için:
📌 www.gokhanyagmur.com
📌 www.gokhanyagmur.com.tr
📞 0542 157 06 34
Yolculuk Süresini Hesaplayın
Yakındaki yerler için seyahat süresini ve yol tariflerini görün
