İrtifak Hakkı Nedir? Mülkiyetten Farkı Nedir?
Taşınmaz hukukunda sıkça duyulan ama çoğu zaman mülkiyetle karıştırılan kavramlardan biri irtifak hakkıdır. Oysa irtifak, “sahip olmak” değil; başkasına ait bir taşınmazdan belirli bir amaçla yararlanmak demektir. Hukuk, mülkiyetin mutlaklığı ile yaşamın ihtiyaçları arasında bu yolla denge kurar.
Bu yazı, irtifak hakkının ne olduğunu, hangi ihtiyaçtan doğduğunu ve mülkiyet hakkından nerede ayrıldığını açıklar.
İrtifak Hakkı Ne Demektir?
İrtifak hakkı, bir taşınmaz üzerinde başkasının lehine tanınan, sınırlı ve belirli bir yararlanma yetkisidir. Bu hak:
- Taşınmazın tamamını değil,
- Belirli bir kullanım biçimini kapsar,
- Malik olmayı sağlamaz.
Örneğin; bir arsadan geçme, bir binaya dayanak koyma veya bir kaynaktan yararlanma, irtifak hakkı kapsamında değerlendirilir.
Neden İrtifak Hakkına İhtiyaç Duyulur?
Taşınmazlar çoğu zaman tek başına işlevsel değildir. Yol, su, hava, ışık gibi ihtiyaçlar, komşu taşınmazlarla ilişki kurmayı zorunlu kılar. İrtifak hakkı, bu zorunluluğu:
- Keyfî kullanıma dönüşmeden,
- Sürekli ihtilaf yaratmadan,
- Hukuki güvenlik içinde
çözmeyi amaçlar. Hukuk, bu nedenle mülkiyeti mutlak bırakmaz; sınırlar ve paylaşım alanları oluşturur.
Mülkiyet ile İrtifak Arasındaki Temel Fark
Mülkiyet, taşınmaz üzerinde en geniş yetkiyi sağlar. İrtifak ise:
- Kullanımı belirli bir amaçla sınırlar,
- Malik olmayı değil, yararlanmayı tanır,
- Devamlı ama sınırlı bir haktır.
Basitçe söylemek gerekirse:
Mülkiyet “benimdir”, irtifak “kullanabilirim” demektir.
İrtifak Hakkı Malikine Ne Sağlar?
İrtifak hakkı sahibi:
- Taşınmazdan belirlenen şekilde yararlanır,
- Bu hakkı malik değişse bile kullanmaya devam edebilir,
- Hakkın amacını aşamaz.
İrtifak, kişiye özgürlük değil yetki verir. Yetki, tanımlı sınırlar içinde geçerlidir.
Taşınmaz Malikinin Konumu
İrtifak kurulan taşınmazın maliki, mülkiyet hakkını kaybetmez. Ancak:
- İrtifak hakkının kullanımına katlanmak zorundadır,
- Bu kullanımı keyfî biçimde engelleyemez,
- Hakkın amacını aşmayan müdahalelere razı olur.
Burada da denge esastır: malik vardır ama yalnız değildir.
İrtifak Hakkı Her Şeyi Kullanma Yetkisi Verir mi?
Hayır. İrtifak hakkı:
- Belirli bir amaç için tanınır,
- Amacı aşan kullanım hukuka aykırıdır,
- “Madem hakkım var, her şeyi yaparım” anlayışını korumaz.
Örneğin, geçit hakkı olan biri, taşınmazı depo gibi kullanamaz.
İrtifak ile Komşuluk Hukuku Arasındaki İlişki
İrtifak hakkı, çoğu zaman komşuluk ilişkilerinden doğar; ancak ondan daha sistematik ve kalıcıdır. Komşuluk hukuku geçici dengeleri düzenlerken, irtifak:
- Yazılı,
- Sürekli,
- Taşınmaza bağlı
bir hak yaratır. Bu yönüyle, belirsizliği azaltır.
En Sık Yapılan Yanlışlar
- İrtifakı mülkiyet gibi görmek
- Hakkın amacını aşan kullanımda ısrar etmek
- Malik değişince hakkın biteceğini sanmak
- Komşuluk hoşgörüsüyle irtifakı karıştırmak
Bu hatalar, irtifak ilişkilerini gereksiz çatışmalara sürükler.
Sonuç: İrtifak, Sahip Olmak Değil, Paylaşmaktır
İrtifak hakkı, mülkiyetin zayıflatılması değil; işlevsel hâle getirilmesidir. Hukuk, taşınmazları birbirine mahkûm etmez ama birbirinden de koparmaz. Bu denge, irtifak haklarıyla sağlanır.
Özetle:
İrtifak hakkı, mülkiyetin düşmanı değil; tamamlayıcısıdır.
Önceki makale: Ortak Mülkiyette Diğer Paydaşın Tüm Taşınmazı Tek Başına Kullanması
Avukat Gökhan Yağmur Kimdir?
Av. Gökhan Yağmur, İstanbul merkezli olarak faaliyet gösteren, ceza hukuku, aile hukuku, ticaret hukuku ve fikri mülkiyet hukuku alanlarında uzmanlaşmış bir avukattır. Uzun yıllara dayanan mesleki deneyimiyle birlikte yalnızca dava ve uyuşmazlıkların çözümünde değil, aynı zamanda önleyici hukuk danışmanlığı, sözleşme yönetimi ve şirketlere stratejik hukuki destek sunmaktadır.
Ceza yargılamaları, boşanma ve velayet davaları, ticari uyuşmazlıklar ve marka–patent süreçlerinde müvekkillerine etkin savunma ve çözüm odaklı yaklaşımıyla hizmet vermektedir. Ayrıca TÜRKPATENT, USPTO ve EUIPO nezdinde marka tescili ve fikri mülkiyet koruması konularında hem yerli hem de yabancı müvekkillere danışmanlık sağlamaktadır. – Turkey Brand Law
Kurucusu olduğu Hukuk Plus, HukukBankasi.net ve diğer dijital projeleriyle hukuk öğrencileri, stajyer avukatlar ve meslektaşlara yönelik özgün bir ekosistem geliştirmiştir. Bu sayede hukuk bilgisinin paylaşımı, güncel içtihatların takibi ve mesleki dayanışmanın güçlenmesine katkı sunmaktadır.
Av. Gökhan Yağmur, girişimci vizyonu ile yalnızca klasik avukatlık hizmeti sunmakla kalmayıp; marka yönetimi, e-ticaret hukuku, uluslararası şirket danışmanlığı ve dijital hukuk çözümleri alanlarında da fark yaratan çalışmalara imza atmaktadır.
Daha fazla bilgi için:
📌 www.gokhanyagmur.com
📌 www.gokhanyagmur.com.tr
📞 0542 157 06 34
Yolculuk Süresini Hesaplayın
Yakındaki yerler için seyahat süresini ve yol tariflerini görün
