11. Yargı Paketi İstinaf Mahkemelerinin Bozma Yetkisini Nasıl Değiştirdi?
11. Yargı Paketi İstinaf Mahkemelerinin Bozma Yetkisi – 11. Yargı Paketi ile ceza yargılamasında en köklü ve en az fark edilen değişikliklerden biri, istinaf mahkemelerinin bozma yetkisine ilişkin düzenlemelerdir. Bu değişiklik, yalnızca teknik bir usul meselesi olmayıp; sanık, mağdur ve savunma hakkı bakımından doğrudan sonuçlar doğuran bir nitelik taşımaktadır. Uygulamada birçok dosyanın kaderi, artık istinaf mahkemelerinin bu genişletilmiş takdir alanı içinde şekillenmektedir.
Bu nedenle söz konusu düzenleme, “istinaf mahkemeleri artık ne yapabilecek?” sorusundan ziyade, “yargılama pratiği nasıl değişecek?” sorusu üzerinden değerlendirilmelidir.
11. Yargı Paketi’nin genel çerçevesi ve ceza muhakemesine etkileri, ana değerlendirme yazısında ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Bu yazıda ise, istinaf bozma yetkisindeki değişiklik, doğrudan uygulamaya etkileriyle birlikte incelenecektir. 👉 tıklayınız
İstinaf Mahkemelerinin Ceza Yargılamasındaki Rolü
İstinaf mahkemeleri, ceza yargılamasında ilk derece mahkemeleri ile temyiz makamı arasında yer alan ve hem maddi olay hem de hukuki denetim yapabilen yargı mercileridir. Bu yönüyle istinaf, yalnızca hukuka uygunluk denetimi yapan temyizden farklı olarak, dosyayı yeniden ele alabilme yetkisine sahiptir.
Ancak uygulamada, istinaf mahkemelerinin bu geniş yetkileri çoğu zaman duruşma açılmadan, yalnızca dosya üzerinden kullanılan bir denetim mekanizmasına dönüşmüştür. 11. Yargı Paketi ile yapılan değişiklikler de, bu eğilimi daha da belirgin hâle getirmiştir.
11. Yargı Paketi Öncesinde İstinafın Bozma Yetkisi
11. Yargı Paketi öncesinde istinaf mahkemeleri, belirli usul ve esasa ilişkin aykırılıklar tespit ettiklerinde bozma kararı verebilmekteydi. Ancak bu bozma kararlarının, genellikle belirli ve somut gerekçelere dayanması beklenmekteydi. Özellikle beraat kararlarının bozulması, daha sınırlı ve istisnai hâllerde gündeme gelmekteydi.
Bununla birlikte uygulamada, istinaf mahkemelerinin duruşma açmaktan kaçınmak adına, dosyalardaki bazı eksiklikleri gerekçe göstererek bozma yoluna gittikleri yönünde eleştiriler mevcuttu. Bu eleştiriler, 11. Yargı Paketi ile birlikte farklı bir boyut kazanmıştır.
11. Yargı Paketi ile Bozma Yetkisinde Ne Değişti?
11. Yargı Paketi ile istinaf mahkemelerinin bozma yetkisi, daha geniş ve daha esnek bir çerçeveye kavuşturulmuştur. Yeni düzenleme ile istinaf mahkemeleri, yalnızca ceza verilmiş kararları değil; beraat kararlarını da, gerekçe yetersizliği veya değerlendirme hatası gibi nedenlerle daha kolay biçimde bozabilir hâle gelmiştir.
Bu değişiklik, teorik olarak istinaf denetimini güçlendirmeyi amaçlıyor gibi görünse de, pratikte ilk derece mahkemesi kararlarının istikrarını zayıflatan bir etki yaratmaktadır. Zira artık “gerekçe yeterli bulunmadı” şeklindeki daha soyut değerlendirmeler dahi bozma sebebi hâline gelebilmektedir.
Duruşma Açılmadan Bozma Dönemi Mi?
Uygulamada en çok tartışılan hususlardan biri, istinaf mahkemelerinin duruşma açmadan bozma kararı vermesinin yaygınlaşmasıdır. 11. Yargı Paketi sonrası dönemde, istinaf ceza dairelerinin duruşma açma konusunda daha da isteksiz davranabileceği yönünde ciddi bir beklenti oluşmuştur.
Bu durum, özellikle savunma hakkı bakımından sorunludur. Zira sanık ve müdafi, dosyanın kaderini belirleyecek olan istinaf incelemesinde sözlü olarak dinlenmeden, yalnızca dosya üzerinden verilen bir kararla karşı karşıya kalabilmektedir. Bu da ceza muhakemesinin çelişmeli yapısını zayıflatma riski taşımaktadır.
Beraat Kararlarının Daha Kolay Bozulması Ne Anlama Geliyor?
11. Yargı Paketi ile birlikte beraat kararlarının daha kolay bozulabilir hâle gelmesi, masumiyet karinesi bakımından ayrıca değerlendirilmelidir. Ceza yargılamasında beraat, yalnızca bir hüküm değil; aynı zamanda sanığın suçsuzluğunun yargısal tescili anlamına gelir.
Beraat kararlarının gerekçe üzerinden daha geniş biçimde bozulabilmesi, bu tescilin istikrarını zayıflatmaktadır. Uygulamada bu durum, beraat etmiş sanıkların dosyalarının tekrar tekrar ilk derece mahkemelerine gönderilmesi ve yargılamanın uzaması sonucunu doğurabilmektedir.
Savunma Hakkı Açısından Ortaya Çıkan Riskler
İstinaf bozma yetkisinin genişlemesi, savunma stratejilerinin de yeniden şekillenmesini zorunlu kılmaktadır. Artık yalnızca ilk derece yargılamasında değil, istinaf aşamasında da gerekçenin dili, kapsamı ve tutarlılığı hayati önem taşımaktadır.
Savunmanın, istinaf dilekçelerinde yalnızca hukuki hataları değil; gerekçenin yeterliliğini, delil değerlendirmesinin mantığını ve maddi olay kurgusunu da ayrıntılı biçimde tartışması gerekmektedir. Aksi hâlde, istinaf mahkemelerinin geniş takdir yetkisi, savunma aleyhine sonuçlar doğurabilir.
Sonuç: İstinaf Daha Güçlü mü, Daha Sorunlu mu?
11. Yargı Paketi ile istinaf mahkemelerinin bozma yetkisi, kuşkusuz daha geniş bir alana yayılmıştır. Ancak bu genişleme, beraberinde yargılamanın uzaması, kararların öngörülemez hâle gelmesi ve savunma hakkının zayıflaması gibi riskler de getirmektedir.
Bu yönüyle yapılan düzenleme, istinafı daha güçlü kılarken; aynı zamanda ceza yargılamasında hukuki güvenlik ilkesini tartışmalı hâle getirmektedir. Bu dengenin nasıl kurulacağı, büyük ölçüde istinaf mahkemelerinin uygulama pratiğine bağlı olacaktır.
🔹 İlgili Yazılar
Bir Önceki Makale:
11. Yargı Paketi Af mı, İnfaz Düzenlemesi mi?
Bir Sonraki Makale:
11. Yargı Paketi Hakaret Suçları ve Ön Ödeme Düzenlemesi
Avukat Gökhan Yağmur Kimdir?
Av. Gökhan Yağmur, İstanbul merkezli olarak faaliyet gösteren, ceza hukuku, aile hukuku, ticaret hukuku ve fikri mülkiyet hukuku alanlarında uzmanlaşmış bir avukattır. Uzun yıllara dayanan mesleki deneyimiyle birlikte yalnızca dava ve uyuşmazlıkların çözümünde değil, aynı zamanda önleyici hukuk danışmanlığı, sözleşme yönetimi ve şirketlere stratejik hukuki destek sunmaktadır.
Ceza yargılamaları, boşanma ve velayet davaları, ticari uyuşmazlıklar ve marka–patent süreçlerinde müvekkillerine etkin savunma ve çözüm odaklı yaklaşımıyla hizmet vermektedir. Ayrıca TÜRKPATENT, USPTO ve EUIPO nezdinde marka tescili ve fikri mülkiyet koruması konularında hem yerli hem de yabancı müvekkillere danışmanlık sağlamaktadır. – Turkey Brand Law
Kurucusu olduğu Hukuk Plus, HukukBankasi.net ve diğer dijital projeleriyle hukuk öğrencileri, stajyer avukatlar ve meslektaşlara yönelik özgün bir ekosistem geliştirmiştir. Bu sayede hukuk bilgisinin paylaşımı, güncel içtihatların takibi ve mesleki dayanışmanın güçlenmesine katkı sunmaktadır.
Av. Gökhan Yağmur, girişimci vizyonu ile yalnızca klasik avukatlık hizmeti sunmakla kalmayıp; marka yönetimi, e-ticaret hukuku, uluslararası şirket danışmanlığı ve dijital hukuk çözümleri alanlarında da fark yaratan çalışmalara imza atmaktadır.
Daha fazla bilgi için:
📌 www.gokhanyagmur.com
📌 www.gokhanyagmur.com.tr
📞 0542 157 06 34
Yolculuk Süresini Hesaplayın
Yakındaki yerler için seyahat süresini ve yol tariflerini görün
