Radyasyon yayma suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 172. maddesinde, “Genel Tehlike Yaratan Suçlar” başlığı altında düzenlenmiş, halk sağlığını, bireylerin yaşam hakkını ve malvarlığı güvenliğini korumayı amaçlayan önemli bir suç tipidir. Bu madde, hem kasıtlı hem de taksirli (dikkatsizlik veya tedbirsizlik sonucu) şekilde meydana gelebilecek radyasyon salınımlarını kapsar.
1. Suçun Temel Unsuru
Kanuna göre, başkasının sağlığını bozmak amacıyla ve bu amacı gerçekleştirmeye elverişli şekilde radyasyona maruz bırakmak, 3 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Burada önemli olan unsur, failin kastının doğrudan başkasının sağlığına zarar verme yönünde olmasıdır.
2. Toplu Zarar Potansiyeli
Eğer bu eylem, belirsiz sayıda kişiye karşı işlenmişse, yani toplumu veya geniş bir grubu hedef alacak şekilde yapılmışsa, ceza 5 yıldan az olmamak üzere artırılır.
3. Malvarlığına veya Hayata Tehlike
Bir başkasının hayatına, sağlığına veya malvarlığına ciddi ölçüde zarar verebilecek biçimde radyasyon yaymak veya nükleer reaksiyon sürecine müdahale etmek, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası gerektirir
4. Taksirle Radyasyon Yayma
Laboratuvar veya tesis işletilmesi sırasında gerekli dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışla radyasyon yayılması veya nükleer sürece müdahale edilmesi halinde, eğer fiil ciddi zarar verme tehlikesi taşıyorsa, 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanır.
Radyasyon Yayma Suçunun Unsurları
Türk Ceza Kanunu’nun 172. maddesi gerekçesine göre, radyasyon yayma suçunun unsurları şu şekilde açıklanmaktadır:
1. Belirli Bir Kişiye Yönelik Radyasyon Uygulama
Maddenin birinci fıkrasında, suçun temel hali düzenlenmiştir. Buna göre:
- Failin eylemi, belirli bir kişiyi radyasyona tabi tutmak olmalıdır.
- Bu hareketin amacı, mağdurun sağlığını bozmak olmalıdır.
- Uygulanan radyasyon miktarı, sağlığı bozabilecek nitelikte olmalıdır.
- Bu nedenle suç, somut tehlike suçu olarak kabul edilir; yani tehlikenin varlığı somut biçimde ortaya konulmalıdır.
2. Belirsiz Sayıda Kişiye Karşı İşlenme
İkinci fıkrada, söz konusu eylemin belirsiz sayıda kişiye karşı gerçekleştirilmesi halinde cezanın artırılacağı belirtilmiştir.
- Bu durum, suçların içtimaına ilişkin özel bir düzenleme niteliğindedir.
- Burada amaç, topluma karşı oluşabilecek geniş çaplı tehlikeleri önlemektir.
3. Hayata, Sağlığa veya Malvarlığına Zarar Verecek Düzeyde Radyasyon
Üçüncü fıkrada, iki ayrı fiil suç olarak tanımlanmıştır:
- Radyasyon yaymak
- Atom çekirdeklerinin parçalanması sürecine etkide bulunmak
Bu fiillerin suç sayılabilmesi için, ortaya çıkan radyasyonun başkasının hayatına, sağlığına veya malvarlığına önemli ölçüde zarar verme ihtimali bulunmalıdır.
4. Taksirle Radyasyon Yayma
Dördüncü fıkrada, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak (taksirle) radyasyon yayılması veya atom çekirdeklerinin parçalanması sürecine müdahale edilmesi suç olarak tanımlanmıştır.
- Burada da üçüncü fıkradaki “zarar verme elverişliliği” şartı aynen aranır.
- Özellikle laboratuvar, reaktör veya diğer radyasyon kaynaklı tesislerin işletilmesinde ihmal sonucu tehlike yaratılması bu kapsamdadır.
Adli Para Cezası, Erteleme ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (Radyasyon Yayma Suçu – TCK 172)
Adli para cezası, işlenen bir suç karşılığında hapis cezası ile birlikte veya tek başına uygulanabilen bir yaptırım türüdür. Ancak, radyasyon yayma suçu nedeniyle verilen hapis cezası 1 yılın üzerinde olduğundan, adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) ise, sanık hakkında hükmolunan cezanın belirli bir denetim süresinde sonuç doğurmamasını ve bu sürede yükümlülüklere uyulması halinde cezanın tamamen ortadan kaldırılmasını sağlayan bir ceza muhakemesi kurumudur.
- TCK m.172/1-2 kapsamında verilen cezaların süresi nedeniyle HAGB kararı verilemez.
- TCK m.172/3 ve m.172/4 kapsamındaki suçlarda ise, ceza miktarının uygun olması halinde HAGB kararı verilmesi mümkündür.
Erteleme, mahkeme tarafından hükmedilen hapis cezasının cezaevinde infaz edilmesinden, belirli şartlarla vazgeçilmesidir.
- Radyasyon yayma suçu bakımından, cezanın süresi ve failin sabıkasız olması gibi şartlar mevcutsa, erteleme kararı verilebilir.
- Özellikle TCK m.172/3-4 kapsamında erteleme olanağı daha geniştir.
Suçun Şikayet Süresi ve Zamanaşımı (Radyasyon Yayma Suçu – TCK 172)
Radyasyon yayma suçu, şikayete tabi suçlar arasında yer almaz. Bu nedenle savcılık, herhangi bir şikayet başvurusu olmasa dahi olayı resen soruşturur.
- Suça ilişkin herhangi bir şikayet süresi bulunmamaktadır.
- Mağdurun şikayetten vazgeçmesi, ceza davasının düşmesine neden olmaz.
- Soruşturma ve kovuşturma, yalnızca dava zamanaşımı süresi ile sınırlıdır.
Dava Zamanaşımı Nedir?
Dava zamanaşımı; suçun işlendiği tarihten itibaren kanunda öngörülen belirli bir sürede dava açılmaması veya açılan davanın kanuni süre içinde sonuçlandırılamaması halinde, ceza davasının düşmesini sağlayan ceza hukuku kurumudur.
Radyasyon Yayma Suçunda Zamanaşımı Süreleri
- TCK 172/1-2 kapsamında yapılan yargılamalarda olağan dava zamanaşımı süresi 15 yıldır.
- TCK 172/3-4 kapsamında ise olağan dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
Bu süreler içerisinde her zaman soruşturma yapılabilir; ancak süre dolduğunda artık soruşturma ve kovuşturma yürütülemez.
Uzlaşma (Radyasyon Yayma Suçu – TCK 172)
Uzlaşma, ceza muhakemesi hukukunda, suç isnadı altındaki kişi ile suçun mağduru arasında, tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla yürütülen ve tarafların karşılıklı rızaları ile anlaşmaları halinde ceza davasının sona ermesini sağlayan bir alternatif çözüm yöntemidir.
Ancak radyasyon yayma suçu, uzlaşma kapsamındaki suçlar arasında yer almaz. Bu nedenle, tarafların kendi aralarında anlaşmaları veya mağdurun şikayetinden vazgeçmesi, davanın düşmesine yol açmaz. Yargılama, Cumhuriyet savcılığı tarafından resen yürütülmeye devam eder ve kanunda öngörülen yaptırım uygulanır.
Soruşturma, Kovuşturma ve Görevli Mahkeme (Radyasyon Yayma Suçu – TCK 172)
Radyasyon yayma suçu kapsamında yürütülecek soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde görevli mahkeme, suçun hangi fıkra kapsamında işlendiğine göre değişmektedir.
- TCK 172/1-2 fıkralarına ilişkin yargılamalar, suçun ağırlığı ve öngörülen ceza miktarı nedeniyle ağır ceza mahkemesi tarafından yürütülür.
- TCK 172/3-4 fıkralarına ilişkin yargılamalar ise asliye ceza mahkemesi görev alanına girer.
Ayrıca, TCK 172/4 fıkrasında düzenlenen taksirle radyasyon yayma suçu açısından, soruşturma aşamasında kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilmesi mümkündür. Bu, özellikle ihmal kaynaklı ve zararın giderildiği durumlarda uygulanabilecek bir muhakeme kurumudur.
Radyasyon Yayma Suçunda Hukuki Destek ve Savunma Hizmetleri
Ben Avukat Gökhan Yağmur, ceza hukuku alanında özellikle TCK 172 kapsamında düzenlenen radyasyon yayma suçu ve diğer genel tehlike yaratan suçlarda uzun yıllara dayanan tecrübeye sahibim. Müvekkillerime, soruşturma aşamasından yargılama ve infaz süreçlerine kadar profesyonel hukuki danışmanlık ve etkin savunma hizmeti sunmaktayım.
Radyasyon yayma suçu gibi teknik bilgi ve özel uzmanlık gerektiren davalarda, doğru hukuki strateji belirlemek büyük önem taşır. Bu nedenle, sürecin her aşamasında mevzuat, Yargıtay içtihatları ve bilimsel veriler ışığında güçlü bir savunma hazırlayarak haklarınızı korumaktayım.
Daha fazla bilgi almak veya hukuki yardım talebinde bulunmak için www.gokhanyagmur.com.tr adresinden ya da 0542 157 06 34 numaralı telefondan benimle iletişime geçebilirsiniz.
