İcra ve İflas Kanunu Değişiyor: 2025 “Cebrî İcra Kanunu Taslağı”nın Getirdikleri (Kapsamlı Rehber)
İcra ve İflas Kanunu Değişiyor (2025): Cebrî İcra Kanunu Taslağı, Maaş Haczi, İlamsız/İlamlı İcra, İtirazın İptali
Adalet Bakanlığı’nın yayımladığı Cebrî İcra Kanunu Taslağı ile ilamsız icrada belge zorunluluğu, maaş haczinde yeni oranlar, ilamların icrası, itirazın iptali, “dosyanın düşmesi” ve “icra tazminatı” gibi köklü değişiklikler geliyor. Av. Gökhan Yağmur’dan kapsamlı anazliz.
Özet – İcra ve İflas Kanunu Değişiyor
- Taslak kamuoyunun görüşüne açıldı ve “Cebrî İcra Kanunu” ismiyle tüm sistemi baştan yazıyor. Bu, henüz yürürlüğe girmemiş bir metin; değerlendirme süreci işliyor.
- İlamsız icrada belge zorunluluğu geliyor; “alacak belgesi” olmadan klasik anlamda ilamsız takibe gidilmeyecek. Abonelik alacakları gibi özel türler için Merkezî Takip Sistemi (MTS) düzeni korunuyor.
- İtirazın kaldırılması sistemi kaldırılıyor; borçlunun itirazına karşı yol “itirazın iptali” davası.
- İlamların icrasında bazı kararlar kesinleşmeden icraya konulabilecek (ör. nafaka, işçi alacakları, beden zararları); bazıları için kesinleşme şartı aranacak (ör. aile hukuku, taşınmaz üzerinde aynî haklar).
- Maaş haczinde yeni oranlar: Gelir dilimine göre en az %10–%30 aralığında kesinti öngörülüyor; asgarî ücretin belirli kısmı koruma altında. “¼ kuralı” mantığı terk edilerek taban oranlar getiriliyor.
- Belirli sürelerde işlem yapılmazsa takip/dosya düşecek: Örneğin 5 yıl içinde haciz talep edilmezse takip düşer; 1 yıl içinde satış istenmezse satış talebi ve/veya takip düşer.
- İlamların ihlalinde günlük “icra tazminatı” (asgari 1.000 TL/gün, tavan 1.000.000 TL) geliyor.
- Zamanında ödeme hâlinde tahsil harcı ve bazı masraflarda muafiyet/indirim içeren hükümler öngörülüyor; MTS’de ayrıca özel harç rejimi var.
Not: Aşağıdaki analiz, resmi Taslak metne dayanır; TBMM sürecinde değişiklik olabilir. Yürürlükteki kurallar, Taslak yasalaşıncaya kadar mevcut İİK hükümleridir.
1) Taslak ne aşamada? (Resmî durum ve takvim)
Adalet Bakanlığı Mevzuat Genel Müdürlüğü (MGM), “Cebrî İcra Kanunu Taslağı”nı karşılaştırmalı tablo ve görüş formu ile kamuoyunun görüşüne açtı. Görüşlerin 31/01/2026’ya kadar iletilmesi isteniyor. Bu, metnin kamuya açık taslak olduğu ve henüz yasalaşmadığı anlamına geliyor. Dolayısıyla uygulamaya girmesi için TBMM süreci gerekiyor.
2) İlamsız icrada köklü dönüşüm: Belge zorunluluğu ve MTS
2.1. “Alacak belgesi” olmadan ilamsız takip yapılamayacak
Taslak, ilamsız icra için “takip talebine eklenecek belgeler” listesini açıkça yazıyor. Artık resmî dairelerin/ yetkili makamların düzenlediği veya onayladığı belge, yahut borçlunun taraf olduğu yazılı sözleşmeler dâhil alacağın doğum sebebini ispata elverişli senet şart. Ayrıca iki tarafı da tacir olan icra takiplerinde itiraz edilmemiş fatura da “alacak belgesi” sayılıyor.
Önemli bir fren mekanizması da şu: İlama dayalı alacak (elinizde zaten mahkeme/hakem kararı varsa) ilamsız yolla takip edilemeyecek; ilamlı icra yoluna gidilecek.
2.2. Abonelik alacakları ve MTS (Merkezî Takip Sistemi)
Abonelik sözleşmesinden doğan para alacakları için MTS düzeni korunuyor; bu dosyalarda sadece MTS harcı alınması, başvurma/tahsil harcı alınmaması gibi özel harç rejimi öngörülüyor. MTS’de faturaların sisteme yüklenmesi gibi dijital süreçler de taslakta yer alıyor.
Ne değişiyor? İlamsız icra artık “her alacak için, belgesiz” başlatılabilecek bir hızlı yol olmaktan çıkıyor. Belgeyle destekli alacaklar için “hızlı takip” korunurken, belgesiz ve/veya çekişmeli alacaklar dava yoluna itiliyor. Bu, borçlunun hukukî korumasını artırırken; alacaklıyı da süreci baştan doğru belgelemeye zorluyor.
3) İtirazın kaldırılması kalkıyor; yol “itirazın iptali” davası
Yürürlükteki sistemin ayırt edici kurumlarından itirazın kaldırılması taslaktan çıkarılıyor; borçlunun ödeme emrine itirazı karşısında alacaklı “itirazın iptali” davası açacak. Taslak genel gerekçede de ilamsız icrada alacaklı lehine bozulan denge eleştiriliyor ve yapı sadeleştiriliyor. Ayrıca “imzaya itiraz – borca itiraz” ayrımı da kaldırılıp tek kanala bağlanıyor.
Taslak metinde “itirazın iptali” için süre ve sonuçlar düzenlenmiş; 6 ay içinde itirazın iptali istenmezse takip düşüyor ve yeniden ilamsız takip yapılamıyor. Bu, basitçe “aynı alacak için ilamsız yoldan tekrar şansını dene” yöntemini tasfiye ediyor.
4) İlamlı icrada “kesinleşme” dengesi: Hangi kararlar hemen icraya konur?
Taslak, ilamlı icrada kategorik bir denge kuruyor:
- Kesinleşmeden icraya konulabilecek ilk derece ilamları: nafaka, bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatı, işçi alacakları gibi alacaklar. Böylece geçim ve işçi lehine başlıkların ivediliği korunuyor.
- Kesinleşme şartı arananlar: kişiler (aile) hukuku alanındaki bazı kararlar ile taşınmaz üzerinde aynî hak kurulmasına/terkine ilişkin kararlar. Bu tür kararlar, doğası gereği kesinleşmedikçe icraya konulamayacak.
Bu ayrım, pratikte “hangi ilamın hızlı icraya gideceğini” netleştiriyor; uyuşmazlığın niteliğine göre temyiz beklenmeden icra kapısı açılabiliyor ya da kesinleşme şartı koruma sağlıyor.
5) Maaş haczinde “yüzde 25” dönemi bitti: Gelire göre taban oranlar
Yürürlükteki 1/4 paradigması yerine taslak, gelir dilimi bazında en az şu taban kesinti oranlarını getiriyor (borçlunun ve ailesinin geçinmesi için gerekli miktar indirildikten sonra):
- Net asgarî ücret gelirinde: %10 (borçlunun rızası olsa bile asgarî ücretin bu oranın üstünde kalan kısmı haczedilemez).
- Net asgarî ücretin iki katına kadar: %20
- Net asgarî ücretin üç katına kadar: %30
Metin, “haczedilecek miktar bu oranlardan az olamaz” diyerek taban çiziyor; böylece özellikle yüksek gelirlerde fiilî kesinti oranı artabilecek, asgarî ücretlilerde ise koruma güçlenecek. Bu sistem, eski sabit ¼ mantığını terk ederek gelire duyarlı bir barem kuruyor.
6) “Dosyanın düşmesi” ve süre disiplini: Takip artık sonsuz açık kalmayacak
Sistem, “başlat ve bırak” mantığını bitiriyor:
- Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 yıl içinde haciz talep edilmezse takip düşer (itirazın hükümden düşürülmesi davası süreye sayılmaz).
- Satış talebi için genel olarak 1 yıllık süre: Süresinde satış istenmezse satış talebi (ve durumuna göre takip) düşer; sürenin nasıl işleyeceği, geri alma–yenileme, ihalenin yapılamaması gibi tüm ihtimaller ayrıntılı düzenlenmiş.
- Bazı hallerde satış istenip de yapılamazsa haciz düşer ve aynı takip içinde aynı mala yeniden haciz konulamaz; bu da “dosya yaşatma”yı sınırlar.
Bu düzen, öngörülebilirlik ve dosya hijyeni sağlar: Taraflar “süre yönetimi” yapmak zorunda kalır; icra daireleri atıl dosya yükünden arınır.
7) İlamların ihlalinde günlük “icra tazminatı”: 1.000 TL/gün (tavan 1.000.000 TL)
Bir işin yapılmasına veya yapılmamasına ilişkin ilamların ihlali hâlinde, alacaklının talebiyle icra hukuk mahkemesi günlük “icra tazminatı”na hükmedebilecek (asgari 1.000 TL/gün, azamî 1.000.000 TL toplam). Bu tazminat, zarardan tümüyle bağımsız değil ama kısmen cezai karakterde ve ilamı uyma baskısı yaratan bir araç. Ceza hükümleriyle birlikte çalışır; birbirini dışlamaz.
8) “Zamanında ödeyene kolaylık”: Harç ve masraf tarafında yenilikler
Taslağa göre ilamlı takipte, borçlu ilamın gereğini ödeme ve/veya teminat verme yönünden süresi içinde tam olarak yerine getirirse, tahsil harcı alınmaması ve vekâlet ücretinin maktu olması gibi teşvik hükümleri öngörülüyor. Ayrıca MTS dosyalarında özel harç rejimi (sadece MTS harcı; başvurma/tahsil harcı yok) yer alıyor. Bu iki başlık, erken/ zamanında ödeme davranışını ödüllendiriyor.
9) Pratik etkiler: Alacaklı, borçlu, işveren/İK ve avukatlar için yol haritası
9.1. Alacaklılar için
- Belge stratejisi: İlamsız yola gidecekseniz, alacak belgesi setinizi baştan kurgulayın (resmî/ onaylı belgeler, sözleşme, senet, tacir–tacir fatura vb.). Belgesiz/çelişkili alacaklar için dava hazırlığı yapın.
- Süre yönetimi: 5 yıl haciz, 1 yıl satış talebi kuralı; itirazın iptali için 6 ay penceresine dikkat. Bu süreler, “takip düşmesi” riskini azaltır.
- İlam türü analizi: Karar kesinleşmeden icraya gidebilir mi? (nafaka, işçi alacağı vb.) Yoksa kesinleşme mi gerekir? Planınızı buna göre kurun.
- MTS fırsatları: Abonelik alacaklarında MTS’nin harç/maliyet avantajlarını ve otomasyonu kullanın.
9.2. Borçlular için
- Savunma kanalı sadeleşiyor: “İtirazın kaldırılması” yerine tek hatta itirazın iptali davası; belgeye dayalı ilamsız takiplerde, usule uygun/ zamanında itiraz kritik.
- Maaş haczi: Gelire göre taban oran sistemi; asgarî ücrette koruma güçlenirken, yüksek gelirlerde daha yüksek kesinti gündeme gelebilir. Bütçeyi buna göre planlayın.
- Zamanında ödeme: Süresi içinde tam ödeme hâlinde harç/masraf avantajları doğabilir. MTS’de başvurma/tahsil harcı alınmaması önemli.
- Dosya takibi: İşlem yapılmazsa takibin/dosyanın düşmesi gündeme gelebilir; kendi menfaatinize uygun olduğunda bu sonuçları takip edin.
9.3. İşveren/İK birimleri için
- Maaş haczi entegrasyonu: Yeni taban oran baremleri, bordro–haciz süreçlerinin güncellenmesini gerektirir. İç prosedürlerinizi, asgari ücret koruması ve dilime göre kesinti mantığına göre revize edin.
- Taksit sözleşmesi yapıldığında maaş haczi kesintilerinin durabileceğini (taahhüdün ihlaliyle yeniden başlayacağını) göz önünde bulundurun.
9.4. Avukatlar için
- Portföy ayrıştırma: Belge seti tam olanlar için ilamsız rota, yoksa dava; abonelik alacaklarında MTS lehine süreç tasarımı.
- Delil mimarisi: İlamsız icrada “alacak belgesi” standardına uygun dosya kurgusu şart.
- Takip takvimi: 5 yıl/1 yıl/6 ay gibi kritik süreler için otomatik hatırlatıcılar ve dashboard’lar oluşturun.
10) Sık sorulan sorular (SSS)
S1) Taslak ne zaman yürürlüğe girer?
Şu an görüşe açık taslak aşamasında; TBMM süreci sonrası yasalaşırsa yürürlüğe girecek. Değişiklik ve ertelemeler olabilir.
S2) İtirazın kaldırılması tamamen kalkıyor mu?
Evet. Taslak “itirazın kaldırılması”nı kaldırıyor; borçlunun itirazına karşı tek yol “itirazın iptali” davası. Süresinde açılmazsa takip düşer ve aynı alacak için yeniden ilamsız takip yapılamaz.
S3) İlamsız takipte hangi belgeler zorunlu?
Resmî/ yetkili makam belgesi, borçlunun taraf olduğu yazılı sözleşmeler, senet vb. Ayrıca iki tarafı da tacir olan icra takiplerinde itiraz edilmemiş fatura alacak belgesi sayılıyor.
S4) İlama dayalı alacak için ilamsız takibe gidebilir miyim?
Hayır. İlama dayalı alacakta yol ilamlı icradır; ilamsız yol kapalı.
S5) Hangi ilamlar kesinleşmeden icraya konulabilir?
Örneğin nafaka, beden zararları, destekten yoksun kalma tazminatı, işçi alacakları gibi kalemler. Aile hukuku ve taşınmaz üzerindeki aynî haklar için ise kesinleşme aranır.
S6) Maaş haczinde yeni oranlar nasıl?
Gelire göre %10–%30 taban kesinti; asgarî ücretin belirli kısmı haczedilemez (borçlunun rızası olsa bile). Yüksek gelirlerde minimum kesinti artabilir.
S7) Zamanında ödersem harç/masraf indirimi var mı?
İlamlı takipte tam ve süresinde ödeme hâlinde tahsil harcı alınmaması, maktû vekâlet gibi teşvikler; MTS dosyalarında sadece MTS harcı gibi özel rejimler öngörülüyor.
S8) “Dosya düşmesi” ne demek?
Belirli sürelerde işlem yapılmazsa (ör. 5 yıl içinde haciz, 1 yıl içinde satış talebi) takip/dosya düşer. Bu, dosyanın süresiz açık kalmaması için getirilen disiplin.
S9) İlamı ihlal edene ne olacak?
İcra hukuk mahkemesi, alacaklının talebiyle günlük 1.000 TL’den az olmamak üzere “icra tazminatı”na hükmedebilir (azami toplam 1.000.000 TL). Cezaî yaptırımlarla birlikte işler.
S10) Bu metin kesin mi?
Hayır, Taslak. Yasama sürecinde değişebilir; güncel resmî metni takip etmek gerekir.
Sonuç: Daha hızlı, şeffaf ve öngörülebilir bir icra ekosistemi
Taslak; belgeye dayalı ilamsız icra, itirazın iptali ile sadeleşen yargı yolu, ilamlı icrada dengeli kesinleşme, gelire duyarlı maaş haczi ve süre disiplinini bir araya getirerek öngörülebilir bir icra yapısı kurmayı hedefliyor. “Günlük icra tazminatı” gibi tazyik araçları da etkin icra perspektifini güçlendiriyor. Tüm bu dönüşüm, hem alacaklının tahsil şansını rasyonelleştiriyor, hem de borçlunun temel geçim güvencesini normatif çerçeveye alıyor. Ancak bunlar Taslak hükümler; yürürlüğe girinceye kadar mevcut İİK uygulanmaya devam eder.
Sizin dosyanız için profesyonel destek
Av. Gökhan Yağmur olarak Taslak hükümlerinin mevcut dosyalarınız ve sözleşmeleriniz üzerindeki muhtemel etkilerini, risk–fırsat dengesini ve geçiş senaryolarını birlikte planlayabiliriz.
İletişim: +90 537 012 20 65 • www.avukatgokhanyagmur.com
Kaynaklar
- Adalet Bakanlığı, Mevzuat Genel Müdürlüğü – Cebrî İcra Kanunu Taslağı (Görüşe Açık Duyuru ve Bağlantılar): Taslağın kamuoyu görüşüne açıldığı resmî sayfa.
- Taslak – İkili Tablo PDF (Resmî metin):
- İlamsız takipte belge şartları / alacak belgesi listesi (Madde 87) ve MTS atıfları.
- İtirazın kaldırılmasının kalkması; “itirazın iptali” ve süre.
- İlamlı icrada kesinleşme dengesi (nafaka/işçi vs. kesinleşmeden; aile/aynî haklarda kesinleşme şartı).
- Maaş haczi – Gelir dilimine göre taban oranlar (Madde 162).
- Dosya düşmesi – 5 yıl haciz talebi; 1 yıl satış isteme ve ayrıntıları.
- İlamların ihlali – Günlük icra tazminatı (Madde 78).
- Zamanında ödeme – tahsil harcı ve MTS harç rejimi (ilamlı takipte tahsil harcı muafiyeti; MTS’de başvurma/tahsil harcı yok).
