Elbirliği (İştirak) Halinde Mülkiyet Nedir? Özellikle Miras Ortaklığında Ne Anlama Gelir?
Elbirliği hâlinde mülkiyet, özellikle miras yoluyla karşılaşılan ve en çok yanlış anlaşılan mülkiyet türlerinden biridir. Paylı mülkiyetten farklı olarak burada “benim payım” ifadesi hukuken anlamlı değildir. Taşınmaz, ortakların tek tek paylarına ayrılmış değildir; bir bütün olarak tüm ortaklara aittir. Bu yapı, tasarruf ve karar alma süreçlerini ciddi biçimde sınırlar.
Bu yazı, elbirliği mülkiyetinin ne olduğunu, neden paylı mülkiyetten ayrıldığını ve miras ortaklığında hangi pratik sonuçları doğurduğunu açıklar.
Elbirliği Mülkiyeti Nedir?
Elbirliği hâlinde mülkiyet, birden fazla kişinin bir eşya üzerinde payları belirlenmemiş şekilde malik olmasıdır. Ortaklar, eşyanın tamamına birlikte sahip kabul edilir. Bu nedenle:
- Belirli bir yüzde paydan söz edilemez,
- Herkesin “benim payım” dediği şey hukuken soyut kalır,
- Tasarruf yetkisi bireysel değil, ortak niteliktedir.
Bu yapı, özellikle miras açıldığında kendiliğinden doğar.
Paylı Mülkiyetten Temel Fark Nerede?
Paylı mülkiyette herkesin tapuda belirli bir payı vardır ve bu pay üzerinde tek başına tasarruf edebilir. Elbirliği mülkiyetinde ise:
- Ortaklar tek başına satış yapamaz,
- Taşınmaz üzerinde bireysel rehin, bağış veya devir mümkün değildir,
- Kararlar çoğu zaman oybirliği gerektirir.
Bu nedenle elbirliği mülkiyeti, paylı mülkiyete kıyasla çok daha kısıtlayıcıdır.
Miras Ortaklığında Elbirliği Neden Sorun Yaratır?
Mirasla birlikte birden fazla kişi taşınmaza malik olduğunda, ortaklık çoğu zaman istek dışı doğar. Taraflar:
- Birbirini seçmemiştir,
- Aynı beklentilere sahip değildir,
- Taşınmazdan nasıl yararlanılacağı konusunda uzlaşamaz.
Ancak elbirliği mülkiyetinde, bu uzlaşmazlığa rağmen tek başına hareket imkânı yoktur. Bu da süreci kilitler.
Kullanım Nasıl Olur? Kim Ne Yapabilir?
Elbirliği mülkiyetinde her ortak, taşınmazın tamamı üzerinde hak sahibidir; ancak bu hak:
- Diğer ortakların rızasını aşacak şekilde kullanılamaz,
- Fiilî kullanımda “ben burayı kullanıyorum” iddiası otomatik hak doğurmaz.
Bir ortağın taşınmazı tek başına kullanması, hukuken sorunsuz bir durum olarak kabul edilmez.
Satış ve Tasarruf Neden Zorlaşır?
Elbirliği mülkiyetinde taşınmazın satışı için kural olarak tüm ortakların birlikte hareket etmesi gerekir. Bu durum:
- Satışı fiilen imkânsız hâle getirebilir,
- Ortaklardan birinin süreci kilitlemesine yol açabilir,
- Taşınmazın uzun süre atıl kalmasına neden olabilir.
Bu yüzden elbirliği mülkiyeti, ekonomik açıdan verimsiz bir yapı yaratabilir.
Bu Yapı Süresiz mi Devam Eder?
Hayır. Elbirliği mülkiyeti geçici bir hukuki durumdur. Özellikle miras ortaklığında amaç:
- Ortaklığın giderilmesi,
- Payların belirlenmesi,
- Ya da mülkiyetin sona erdirilmesidir.
Bu aşamaya geçilmediği sürece, ortaklık hukuken devam eder ve sorunlar derinleşir.
En Sık Yapılan Yanlış Varsayım
“Elbirliği demek, herkes eşit pay sahibi demektir” düşüncesi yanlıştır. Burada mesele eşitlik değil; payların henüz ayrılmamış olmasıdır. Bu ayrım yapılmadan, bireysel hak iddiaları hukuken zayıf kalır.
Sonuç: Elbirliği Mülkiyeti Beklemeye Uygun, Yönetmeye Zordur
Elbirliği hâlinde mülkiyet, geçiş dönemi için öngörülmüş bir yapıdır. Süre uzadıkça uyuşmazlık üretir. Hukuk bu yapıyı tanır; ancak uzun vadeli çözüm olarak görmez. Miras ortaklıklarında asıl hedef, bu geçici hâlin kalıcı bir çözüme dönüştürülmesidir.
Özetle:
Elbirliği mülkiyeti, birlikte sahip olmayı değil; birlikte karar almayı zorunlu kılar.
Önceki makale: Paylı Mülkiyet Nedir? Ortak Paylı Ev ve Arsa Kullanımı
Avukat Gökhan Yağmur Kimdir?
Av. Gökhan Yağmur, İstanbul merkezli olarak faaliyet gösteren, ceza hukuku, aile hukuku, ticaret hukuku ve fikri mülkiyet hukuku alanlarında uzmanlaşmış bir avukattır. Uzun yıllara dayanan mesleki deneyimiyle birlikte yalnızca dava ve uyuşmazlıkların çözümünde değil, aynı zamanda önleyici hukuk danışmanlığı, sözleşme yönetimi ve şirketlere stratejik hukuki destek sunmaktadır.
Ceza yargılamaları, boşanma ve velayet davaları, ticari uyuşmazlıklar ve marka–patent süreçlerinde müvekkillerine etkin savunma ve çözüm odaklı yaklaşımıyla hizmet vermektedir. Ayrıca TÜRKPATENT, USPTO ve EUIPO nezdinde marka tescili ve fikri mülkiyet koruması konularında hem yerli hem de yabancı müvekkillere danışmanlık sağlamaktadır. – Turkey Brand Law
Kurucusu olduğu Hukuk Plus, HukukBankasi.net ve diğer dijital projeleriyle hukuk öğrencileri, stajyer avukatlar ve meslektaşlara yönelik özgün bir ekosistem geliştirmiştir. Bu sayede hukuk bilgisinin paylaşımı, güncel içtihatların takibi ve mesleki dayanışmanın güçlenmesine katkı sunmaktadır.
Av. Gökhan Yağmur, girişimci vizyonu ile yalnızca klasik avukatlık hizmeti sunmakla kalmayıp; marka yönetimi, e-ticaret hukuku, uluslararası şirket danışmanlığı ve dijital hukuk çözümleri alanlarında da fark yaratan çalışmalara imza atmaktadır.
Daha fazla bilgi için:
📌 www.gokhanyagmur.com
📌 www.gokhanyagmur.com.tr
📞 0542 157 06 34
Yolculuk Süresini Hesaplayın
Yakındaki yerler için seyahat süresini ve yol tariflerini görün
