Bilgi Vermeme Suçu Nedir? (TCK 166)

Bilgi vermeme suçu; hukuki bir ilişki sonucu (örneğin satın alma, ödünç alma, tramp, bağış vb.) edinilen bir eşyanın aslında bir suçtan elde edildiğinin sonradan öğrenilmesine rağmen, bu durumun derhal ve makul bir süre içinde soruşturmaya yetkili makamlara (polis, jandarma, savcılık vb.) bildirilmemesi halinde oluşur. Buradaki “vakit geçirilmeksizin” ifadesi, her somut olayın özelliğine göre bildirim yükümlülüğünün makul bir sürede yerine getirilmesi gerektiğini ifade eder.

Bilgi Vermeme Suçunun Kanuni Dayanağı

Bilgi vermeme suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 166. maddesinde “Malvarlığına Karşı Suçlar” başlığı altında düzenlenmiştir. Eşyanın teslim alındığı anda, o malın bir suçtan (örneğin hırsızlık, dolandırıcılık, yağma vb.) elde edildiği biliniyorsa, fail artık suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu nedeniyle cezalandırılır.

Örneğin, bir kişi çalıntı olduğunu bilerek bir bisiklet satın alırsa, bu durumda bilgi vermeme değil, suç eşyasının satın alınması suçu oluşur. Ancak kişi bisikleti pazar yerinden alıp sonradan çalıntı olduğunu öğrendiğinde bu bilgiyi derhal yetkili mercilere bildirmezse, işte o zaman bilgi vermeme suçu meydana gelir.

Bilgi Vermeme Suçunun Unsurları

Bir malın hukuki bir ilişki çerçevesinde (örneğin satış, bağış, ödünç) edinilmesinden sonra, bu malın bir suç işlenmesi sonucu elde edildiğinin öğrenilmesi halinde suçun oluşumu değerlendirilir. Bu durumda, eşyanın suçtan elde edildiğini öğrendikten sonra bildirimde bulunmamak bağımsız bir suç oluşturur.

Bu nedenle, suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu oluşmaz çünkü kast, fiilin işlendiği anda mevcut değildir. Ancak eşyanın sonradan bir suç sonucu elde edildiğinin anlaşılması durumunda bildirme yükümlülüğü doğar. Bu yükümlülüğe aykırı hareket etmek, TCK m.166 kapsamında bağımsız bir suç olarak tanımlanmıştır (Madde Gerekçesi).

---

Bilgi Vermeme Suçunun Cezası (TCK 166)

Bilgi vermeme suçu, TCK m.166’ya göre altı aya kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.

Bir kimse, hukuki bir ilişki yoluyla elde ettiği eşyanın bir suç işlenerek ya da suç dolayısıyla elde edildiğini öğrendiği halde bu durumu soruşturma yetkisine sahip makamlara gecikmeden bildirmezse, bu yaptırımlardan biri uygulanır.

---

Adli Para Cezasına Çevirme, Erteleme ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması

Adli Para Cezasına Çevirme

Adli para cezası, bazı hallerde hapis cezası yerine uygulanabilen bir yaptırım türüdür. Ancak bilgi vermeme suçunda, hapis cezası seçenek yaptırım olarak düzenlendiği için mahkeme tarafından hapis cezası tercih edildiğinde bu ceza sonradan adli para cezasına çevrilemez.

Bu durum, kanun koyucunun her iki yaptırımı alternatif seçenek olarak düzenlemesinden kaynaklanmaktadır.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), sanık hakkında verilen cezanın belirli bir denetim süresi içinde sonuç doğurmamasını ve koşulların yerine getirilmesi halinde tamamen ortadan kalkmasını sağlayan bir kurumdur.

Bilgi vermeme suçu nedeniyle verilen hapis cezası hakkında HAGB kararı verilmesi mümkündür. Bu durumda, denetim süresi sonunda yükümlülükler yerine getirilirse dava düşer.

Ceza Ertelemesi

Ceza ertelemesi, mahkemenin hükmettiği hapis cezasının infazından şartlı olarak vazgeçmesidir. Bilgi vermeme suçu kapsamında verilen hapis cezaları için erteleme hükümleri de uygulanabilir.

---

Suçun Şikayet Süresi, Zamanaşımı ve Uzlaşma

Uzlaşma

Uzlaşma, fail ile mağdurun bir uzlaştırmacı aracılığıyla iletişim kurarak anlaşmasıdır. Bilgi vermeme suçu, yalnızca TCK m.167’de belirtilen kişiler aleyhine işlendiğinde uzlaşmaya tabidir. Diğer durumlarda uzlaşma hükümleri uygulanmaz.

Şikayet ve Soruşturma

Bilgi vermeme suçu, TCK m.167’de belirtilen kişiler aleyhine işlendiğinde şikayete tabi bir suçtur. Diğer hallerde ise savcılık tarafından resen soruşturulur.

Şikayet hakkı, dava zamanaşımı süresi içinde kullanılabilir. Şikayetten vazgeçilmesi halinde dava düşer.

Dava Zamanaşımı

Dava zamanaşımı, suçun işlendiği tarihten itibaren belirli bir süre geçmesine rağmen dava açılmamış veya açılan davanın sonuçlanmamış olması durumunda davanın düşmesini sağlayan bir kurumdur.

Bilgi vermeme suçu için öngörülen olağan dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.

---

Bilgi Vermeme Suçunda Görevli Mahkeme

Bilgi vermeme suçu yargılamalarında görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Bu mahkeme, hem fiilin niteliğini hem de failin bildirim yükümlülüğünü değerlendirerek hüküm kurar.