İnsanlığa Karşı Suçlar Nedir? | Uluslararası Suçlar ve TCK 77 Açıklaması
İnsanlığa karşı suçlar nelerdir? Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü ve Türk Ceza Kanunu (TCK m.77) kapsamında insanlığa karşı suçların tanımı, unsurları ve cezaları hakkında detaylı bilgi edinin.
Uluslararası Suçlar Nelerdir?
İnsanlığa karşı suçlar, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) yargı yetkisine giren temel uluslararası suçlar arasında yer alır. Bu suç türü dışında Mahkeme’nin yetkili olduğu diğer uluslararası suçlar şunlardır:
- Savaş suçları,
- Soykırım suçu,
- Saldırı suçu.
Bu suçlar, devletlerin ve bireylerin uluslararası toplum nezdindeki ağır sorumluluklarını doğuran eylemleri kapsamaktadır. Özellikle insanlığa karşı suçlar, bireylerin sistematik biçimde hedef alındığı en ağır suç tiplerinden biridir.
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda İnsanlığa Karşı Suçlar (TCK m.77)
Türk Ceza Kanunu’nun 77. maddesi, insanlığa karşı suçları açık biçimde tanımlamıştır. Bu maddeye göre, belirli saiklerle toplumun bir kesimine karşı sistematik biçimde işlenen aşağıdaki fiiller, insanlığa karşı suç olarak kabul edilir:
- Kasten öldürme,
- Kasten yaralama,
- İşkence, eziyet veya köleleştirme,
- Kişi hürriyetinden yoksun bırakma,
- Bilimsel deneylere tabi tutma,
- Cinsel saldırı veya çocukların cinsel istismarı,
- Zorla hamile bırakma,
- Zorla fuhşa sevk etme.
Kanunun 77. maddesi uyarınca, bu fiillerin planlı biçimde işlenmesi halinde fail hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ya da en az sekiz yıl hapis cezası uygulanır. Ayrıca, suçun mağdur sayısınca gerçek içtima hükümleri devreye girer. Tüzel kişiler de bu suçtan dolayı güvenlik tedbirleriyle sorumlu tutulabilir ve bu suçlar için zamanaşımı işlemez.
İnsanlığa Karşı Suçların Örgütlü Olarak İşlenmesi (TCK m.78)
TCK’nın 78. maddesi, insanlığa karşı suçların örgütlü biçimde işlenmesini ayrıca düzenlemiştir. Bu maddeye göre:
- Bu suçları işlemek amacıyla örgüt kuran veya yöneten kişiler 10 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- Örgüt üyelerine ise 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası verilir.
- Tüzel kişiler için de güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
- Bu suçlar açısından zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.
Bu düzenleme, insanlığa karşı suçların bireysel değil, planlı ve örgütlü biçimde işlendiği durumlarda caydırıcılığın artırılmasını amaçlamaktadır.
Uluslararası Ceza Hukukunda İnsanlığa Karşı Suçlar
İnsanlığa karşı suçlar, devletlerin veya siyasi organizasyonların sivil nüfusa yönelik sistematik saldırılarını tanımlamak için kullanılan bir kavramdır. Bu kavram, uluslararası hukukta ilk kez 1945 Nürnberg Askerî Ceza Mahkemesi yargılamaları sırasında kullanılmış ve II. Dünya Savaşı’ndan sonra uluslararası hukukta kalıcı bir yer edinmiştir.
Roma Statüsü ve İnsanlığa Karşı Suçlar
2002 yılından itibaren yürürlükte bulunan Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü’nün 7. maddesi, insanlığa karşı suçları ayrıntılı biçimde düzenlemiştir. Türkiye, Roma Statüsü’nü imzalamış olmasına rağmen iç hukukta onay sürecini tamamlamadığı için Statü henüz Türkiye bakımından yürürlüğe girmemiştir.
Roma Statüsü’ne göre, “herhangi bir sivil nüfusa karşı yaygın veya sistematik bir saldırının parçası olarak işlenen” aşağıdaki eylemler insanlığa karşı suç sayılmaktadır:
- Öldürme (md.7/1-a),
- Toplu yok etme (md.7/1-b),
- Köleleştirme (md.7/1-c),
- Nüfusun sürgün edilmesi veya zorla nakli (md.7/1-d),
- Hukuka aykırı biçimde hapsetme veya fiziksel özgürlükten yoksun bırakma (md.7/1-e),
- İşkence (md.7/1-f),
- Irza geçme, cinsel kölelik, zorla fuhuş veya benzeri cinsel şiddet biçimleri (md.7/1-g),
- Herhangi bir gruba karşı ırki, dini, etnik veya politik nedenlerle zulüm (md.7/1-h),
- Zorla kaybetme (md.7/1-i),
- Apartheid (ırk ayrımcılığı) suçu (md.7/1-j),
- İnsanlık dışı diğer fiiller (md.7/1-k).
Bu düzenleme, insanlığa karşı suçların yalnızca fiziksel eylemlerle sınırlı olmadığını, aynı zamanda sistematik baskı ve zulüm biçimlerini de kapsadığını göstermektedir.
Soykırım Suçu ile Farkı
İnsanlığa karşı suçlar ile soykırım suçu sıkça karıştırılmaktadır. Soykırım suçunda mağdur, belirli bir ulusal, etnik, ırki veya dini gruba mensup olduğu için hedef alınır ve amaç, bu grubun tamamen ya da kısmen yok edilmesidir.
Buna karşılık insanlığa karşı suçlarda hedef, belirli bir grup değil, bireylerdir. Ancak bu bireylere yönelik saldırılar yaygın ve sistematik bir nitelik kazandığında, eylem soykırım suçu boyutuna ulaşabilir.
Cinsiyet Kavramı ve Eleştiriler
Roma Statüsü, insanlığa karşı suçları geniş biçimde tanımlarken, cinsiyet kavramını yalnızca kadın ve erkek olarak sınırlamıştır (md.7/3). Günümüzün toplumsal ve hukuksal anlayışları dikkate alındığında, bu sınırlama modern insan hakları değerleriyle çelişmektedir. Cinsiyet kimliği ve yöneliminin yalnızca iki kategoride değerlendirilmesi, çağdaş insan hakları hukuku açısından önemli bir eksiklik olarak görülmektedir.
Suçun Faili ve Mağduru
İnsanlığa karşı suçların faili herhangi bir birey olabilir. Ancak bu suçlar, “yaygın ve sistematik” biçimde işlenmesi nedeniyle genellikle örgütlü yapıların veya devlet organlarının planlı eylemleriyle ortaya çıkar.
Mağdur, suçun işlendiği yerin vatandaşı olsun veya olmasın, sivil nüfustur. Buradaki “sivil nüfus” kavramı, savaşan statüsüne sahip olmayan tüm bireyleri ifade eder.
Sonuç
İnsanlığa karşı suçlar, hem Türk Ceza Kanunu hem de uluslararası hukuk açısından insanlık onuruna en ağır saldırıları kapsayan suçlardır. Bu suçlar, bireysel veya örgütlü şekilde işlenebileceği gibi, zamanaşımına da tabi değildir. Uluslararası toplum nezdinde bu suçların cezalandırılması, insan haklarının korunması ve savaş sonrası adaletin sağlanması açısından temel bir yükümlülük olarak kabul edilmektedir.
Avukat Gökhan Yağmur Kimdir?
Av. Gökhan Yağmur, İstanbul merkezli olarak faaliyet gösteren, ceza hukuku, aile hukuku, ticaret hukuku ve fikri mülkiyet hukuku alanlarında uzmanlaşmış bir avukattır. Uzun yıllara dayanan mesleki deneyimiyle birlikte yalnızca dava ve uyuşmazlıkların çözümünde değil, aynı zamanda önleyici hukuk danışmanlığı, sözleşme yönetimi ve şirketlere stratejik hukuki destek sunmaktadır.
Ceza yargılamaları, boşanma ve velayet davaları, ticari uyuşmazlıklar ve marka–patent süreçlerinde müvekkillerine etkin savunma ve çözüm odaklı yaklaşımıyla hizmet vermektedir. Ayrıca TÜRKPATENT, USPTO ve EUIPO nezdinde marka tescili ve fikri mülkiyet koruması konularında hem yerli hem de yabancı müvekkillere danışmanlık sağlamaktadır. – Turkey Brand Law
Kurucusu olduğu Hukuk Plus, HukukBankasi.net ve diğer dijital projeleriyle hukuk öğrencileri, stajyer avukatlar ve meslektaşlara yönelik özgün bir ekosistem geliştirmiştir. Bu sayede hukuk bilgisinin paylaşımı, güncel içtihatların takibi ve mesleki dayanışmanın güçlenmesine katkı sunmaktadır.
Av. Gökhan Yağmur, girişimci vizyonu ile yalnızca klasik avukatlık hizmeti sunmakla kalmayıp; marka yönetimi, e-ticaret hukuku, uluslararası şirket danışmanlığı ve dijital hukuk çözümleri alanlarında da fark yaratan çalışmalara imza atmaktadır.
Daha fazla bilgi için:
📌 www.gokhanyagmur.com
📌 www.gokhanyagmur.com.tr
📞 0542 157 06 34
Yolculuk Süresini Hesaplayın
Yakındaki yerler için seyahat süresini ve yol tariflerini görün
