İhtiyaç Nedeniyle Tahliye ve Tanık Beyanları: 9. Hukuk Dairesi 2025/8160 K.

9. Hukuk Dairesi         2025/7551 E.  ,  2025/8160 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2025/265 E., 2025/301

K. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı Şirketin … … şantiyesinde çalıştığını, iş sözleşmesinin davalı tarafça haksız olarak feshedildiğini, çalıştığı süreye ait tüm ücretleri eksik ödendiğini, haftanın 7 günü 07.00-18.00 arasında çalıştığını, ayrıca haftada en az 4 gün de 22.00'a kadar fazla çalışma yaptığını, ayda en az 2 hafta tatili çalışma yaptığını, tüm dinî, resmî, ulusal bayramlarda ve genel tatillerde çalıştığını belirterek fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile diğer ücret alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının iş sözleşmesinin iş yoğunluğunun azalmasından dolayı hizmetine ihtiyaç duyulmaması nedeniyle sonlandırıldığını, davacının ücretinin Amerikan Doları (USD) cinsinden ödendiği iddiasının gerçeği yansıtmadığını, davacının çalıştığı süre boyunca hak ettiği tüm ücretlerinin ödendiğini, sözleşme uyarınca kendisine ödenen ücretin hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretleri dâhil tüm çalışmalarının karşılığını içerdiğini, davacının çalışmış olduğu …'da, bu Ülkenin dinî ve millî bayramlarında ve cuma günlerinde çalışma yasağı olduğunu, Türkiye'de geçerli olan dinî bayramların …'da aynen geçerli olduğunu, bu nedenle bu dönemlerde işyerinde çalışma kesinlikle yapılmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 03.10.2024 tarihli kararı ile; davalı tarafından cevap dilekçesinde ve ön inceleme duruşmasında Türk hukukunun uygulanmasına yönelik herhangi bir savunmasının bulunmadığından uyuşmazlığa Türk hukuku uygulandığı, davacının … riyali (…) üzerinden ücret aldığı ve en son olarak kendisine net 7.337,12 … ödendiği, tanık beyanlarına göre davacının bir hafta altı gün, bir hafta yedi gün 07.00-18.00 saatleri arasında çalıştığı, haftanın dört günü ise saat 22.00'a kadar çalıştığı ve böylelikle haftada ortalama 29,5 saat fazla çalışma yaptığı, tanıkların davacının resmî bayramlarda ve dinî bayramların birinci günü hariç diğer ulusal bayram ve genel tatil günlerinde ve ayda iki hafta tatilinde çalıştığını beyan ettikleri, davacının hafta tatili ile bir kısım ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de çalıştığını tanık beyanı ile ispatladığı, ödenmeyen ücret alacağının bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 03.10.2024 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve katılma yoluyla davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi

30.

Hukuk Dairesinin 04.12.2024 tarihli kararı ile; Mahkemece ücretin en son 7.337,12 … olarak tespitinde isabetsizlik görülmediği, gönderme kararına uygun olarak davacının bir hafta 15 saat, 1 hafta 17,5 saat fazla çalışma yaptığı kabulüne göre yapılan fazla çalışma alacak hesabının yerinde olduğu, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücret alacak hesabının korunmasının isabetli görüldüğü, Mahkemece hükme esas alınan 22.08.2024 tarihli bilirkişi raporunda davacının hak ettiği alacak miktarlarının iş hukuku ilkeleri çerçevesinde usulünce ve gerekçeleri de belirtilerek gösterildiği, mevcut raporun hüküm vermeye yeter nitelikte olduğu gerekçesiyle tarafların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

… Bölge Adliye Mahkemesi

30.

Hukuk Dairesinin 04.12.2024 tarihli kararının süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairece; somut olayda İlk Derece Mahkemesi gerekçesinde davacının haftalık 29,5 saat fazla çalışma yaptığı belirtildiği, İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda fazla çalışma alacağının haftalık 15 saat üzerinden hesaplanmış olduğu dikkate alındığında gerekçe hüküm çelişkisi oluştuğu gerekçesiyle taraf vekillerinin diğer temyiz itirazları incelenmeksizin Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı tarafın cevap dilekçesinde ve ön inceleme duruşmasında Türk hukukunun uygulanmasına yönelik herhangi bir savunması bulunmadığından uyuşmazlığa Türk hukuku uygulandığı, davacının … üzerinden ücret aldığı ve en son olarak kendisine net 7.337,12 … ödendiği, 22.08.2024 tarihli bilirkişi ek raporunda yapılan hesaplamalar kapsamında davacının fazla çalışma alacağının hüküm altına alındığı, tanıkların davacının resmî bayramlarda ve dinî bayramların birinci günü hariç diğer ulusal bayram ve genel tatil günlerinde ve ayda iki hafta tatilinde çalıştığını beyan ettikleri, davacının hafta tatili ile bir kısım ulusal bayram ve genel tatil günlerinde de çalıştığını tanık beyanı ile ispatladığı, ödenmeyen ücret alacağının bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.

Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Ücret miktarının hatalı tespit edildiğini, ödendiği belirtilen fazla çalışmaların ücretin içinde olduğunu, davalı tarafın sanki fazla çalışma ücreti ödenmiş gibi gösterdiğini, b. Ücretin USD üzerinden anlaşıldığını, davalının ödeme yaparken USD para birimininden … para birimine çevirerek ödediğini açıkça beyan ettiğini, c. Tanık beyanlarına göre kabul edilen fazla çalışma süresinden daha fazlasının ispatlandığını ileri sürmüştür.

2.

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Mahkemece davacı isticvap edilmeden hüküm kurulduğunu, b. Davacının iş sözleşmesinin iş yoğunluğunun azalması nedeniyle feshedildiğini, c. Davacı tanıklarının davalı Şirkete karşı davaları olduğunu, d. Davacının fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödendiğini, e. Fazla çalışma ücrete dâhil olduğundan aylık 22,5 saatin mahsup edilmesi gerektiğini, f. … dinî ve milli bayramlarında çalışma yasağı olduğunu, bu günlerde çalışma yapılmadığını, g. Alacaklara %50 oranında indirim uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, iş sözleşmesinin feshi, davacının ücretinin miktarı ile para birimi, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile ücret alacaklarının ispatı, hesaplanması ve karşılığının ödenip ödenmediğine ilişkindir.

1.

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.

Somut uyuşmazlıkta davacı taraf dava dilekçesinde, ücretinin USD para birimi üzerinden kararlaştırıldığını belirterek dava konusu alacakları USD olarak talep etmiştir.

Davalı taraf ise davacının ücretinin … para birimi üzerinden olduğunu ve bu şekilde ödendiğini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesince davacının dava konusu alacakları … cinsinden hüküm altına alınmıştır.

Dosya içerisinde yer alan, 08.01.20 19… .01.2020 tarihli "Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi" başlıklı sözleşmelerin 4. maddesinde fazla çalışmanın ücrete dâhil olduğu belirtilmiştir. Davacı ile yapılan … sözleşmesinde ise davacının ücreti USD olarak belirtilmiş olup sözleşmede fazla çalışmanın ücrete dâhil olduğu yönünde hüküm bulunmamaktadır.

Davacı ile imzalanan sözleşmelerden hangisinin daha önce yapıldığı dosya içeriğinden anlaşılamamaktadır.

Diğer bir anlatımla … sözleşmesinin diğer sözleşmelerden önce mi yoksa sonra mı olduğu dosya kapsamından anlaşılamamaktadır.

Aynı konuda farklı hükümler içeren iki sözleşmeden hangisinin daha sonra yapıldığı tespit edilemiyorsa fiilî durum, tarafların ortak iradesinin belirlenmesinde dikkate alınabilir.

Başka bir anlatımla; sözleşmelerden birinde yer alan asli edim niteliğindeki ücretin miktarı veya para birimi esas alınarak ödeme yapılmış olması durumunda, artık tarafların iradesinin o sözleşmeye geçerlilik tanımak yönünde olduğu kabul edilebilir.

Somut uyuşmazlıkta iş sözleşmesi devam ederken davacıya … üzerinden ücret ödendiği ve davacının da çalışma süresi boyunca buna itiraz etmediği dikkate alındığında tarafların iradesi, fiilî duruma uygun olan sözleşmenin uygulanması yönündedir.

Buna göre … sözleşmesinde belirtilen ücretin fiilen uygulanmadığı anlaşılmakla; taraflar arasında anlaşılan ve uygulanan ücretin … olduğunun kabulü yerindedir.

Yukarıda yapılan açıklamalara göre taraflar arasında geçerli olduğu belirlenen iş sözleşmelerinin 4. maddelerinde, fazla çalışma ücretinin aylık sabit ücrete dâhil olduğu kararlaştırılmıştır. Şu hâlde dava konusu fazla çalışma alacağı hesaplanırken, bu husus gözetilmeden karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harçlarının istek hâlinde ilgililere iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

21.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.